KS. GIULIO MASPERO
DOI: 10.48224/COM-232-2025-53
Streszczenie
Z okazji 1700 rocznicy Soboru w Nicei pojawia się na nowo pytanie,
które głęboko wpłynęło na teologię rozwiniętą w nowożytności: czy Sobór z 325 roku, odwołując się do homoousios, zhellenizował wiarę biblijną, tym samym psując jej czystość? Teza, która na to pytanie odpowiada
afirmatywnie, popierana przez wybitnych badaczy, takich jak Adolf von
Harnack, może być teraz na nowo rozważona w świetle perspektywy, jaką
daje ponad stulecie badań w nowym kontekście postmodernistycznym. Na
przykład prace Aloisa Grillmeiera stanowią solidny wkład w negatywną
odpowiedź na pytanie o rzekomą hellenizację chrześcijaństwa w Nicei.
Podkreśla on zwłaszcza trudności, jakie średnio-platońscy filozofowie mieli
z zaakceptowaniem wcielenia Słowa. Nawet kontekst historyczny ujawnia
zakłócający element, który miał miejsce około dwudziestu lat przed Soborem i sugerowałby dokładnie odwrotny rezultat niż to, co zaproponował
von Harnack. W rzeczy samej, z neoplatońskim myśleniem napięcie między światami filozoficznym a chrześcijańskim nasiliło się. Autor podkreśla, że badania Grillmeiera wykazują, że to Ariusz wprowadził hellenizację
chrześcijaństwa, na którą zareagowali Aleksander z Aleksandrii i Atanazy.