DOI: 10.48224\/COM-205-2019-10<\/p>\n\n\n\n
Abstract<\/strong><\/p>\n\n\n\n The article analyzes the two\nmain scenes in the Synoptic Gospels where Jesus is portrayed in a situation of\ntemptation: the accounts of Jesus\u2019 wilderness temptation in the Gospels of Mark\nand Matthew (with a short glimpse on Luke), and the Markan account of Jesus\u2019\nPrayer in Gethsemani (with a short glimpse on John). In addition to that, the\ntreatment of the temptation in the letter to the Hebrews is correlated with the\nGospels\u2019 narrative accounts.<\/p>\n\n\n\n Keywords<\/strong>:\ntemptation, devil \u2013 impeccability, Gethsemani, Hebrews<\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Artyku\u0142 analizuje dwie g\u0142\u00f3wne sceny z Ewangelii\nsynoptycznych, w kt\u00f3rych Jezus jest przedstawiany w sytuacji pokusy: relacje o\npokusie Jezusa na pustyni w Ewangeliach Marka i Mateusza (z kr\u00f3tkim spojrzeniem\nna \u0141ukasza) oraz e Ewangelii Marka opis Jezusa \u201eModlitwa w Getsemani (z kr\u00f3tkim\nspojrzeniem na Jana). Ponadto traktowanie pokusy w li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w jest\nzestawione z relacjami narracyjnymi Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owa kluczowe:<\/strong> pokusa – diabe\u0142\n– bezgrzeszno\u015b\u0107 – Getsemani – Hebrajczycy<\/p>\n\n\n\n \u201eI nie dopu\u015b\u0107, aby\u015bmy ulegli pokusie\u201d \u2013\ntak brzmi w uj\u0119ciu Mateusza jako sz\u00f3sta, w uj\u0119ciu \u0141ukasza jako pi\u0105ta, pro\u015bba\nmodlitwy, jak\u0105 nauczy\u0142 Jezus swoich uczni\u00f3w (Mt 6, 23; \u0141k 11, 4). Chodzi o\npro\u015bb\u0119 skierowan\u0105 do Ojca, aby nie wystawia\u0142 nas na sytuacj\u0119 sprawdzenia (Pr\u00fcfung), pr\u00f3by (Erprobung),\nudowodnienia (Bew\u00e4hrung), w kt\u00f3rym musimy wykaza\u0107 swoj\u0105 wierno\u015b\u0107 i swoje\npos\u0142usze\u0144stwo, w kt\u00f3rym \u2013 jako poddani pr\u00f3bie \u2013 b\u0119dziemy w sytuacji mo\u017cliwo\u015bci\nczynienia z\u0142a[1]<\/a>.\nDecyduj\u0105ce poj\u0119cie peirasm\u00f3s <\/em>(\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03c3\u03bc\u03cc\u03c2) jest oddane w t\u0142umaczeniu niemieckim Ojcze\nnasz<\/em> w formie skr\u00f3conej przez \u201ekuszenie\u201c (Versuchung), ale obejmuje swoim\nzakresem znaczeniowym r\u00f3wnie\u017c \u201ewystawienie na pr\u00f3b\u0119\u201d i \u201esprawdzenie\u201d [2]<\/a>.\nWed\u0142ug Michaela Woltera jest ono \u201ejako metonimiczny opis kryzysowego\ndo\u015bwiadczenia rzeczywisto\u015bci, do kt\u00f3rej B\u00f3g niekiedy prowadzi swoich wybranych\ni pobo\u017cnych, aby wystawi\u0107 ich na pr\u00f3b\u0119\u201d[3]<\/a>.\nWolter wskazuje w odniesieniu do Syr 2, 1, \u017ce tylko wierz\u0105cy mog\u0105 identyfikowa\u0107\nto do\u015bwiadczenie kryzysowe jako \u201esprawdzenie\u201d[4]<\/a>. Sprawdzany\nwinien udowodni\u0107, czy rzeczywi\u015bcie jest tym, za kogo jest uwa\u017cany, lub za kogo\nchce, aby go uwa\u017ca\u0107. W tym sensie mo\u017cna \u201esprawdza\u0107\u201d nawet samego Boga (Pwt 6,\n16; Iz 7, 12). Poddawana pr\u00f3bie jest sprawiedliwo\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107, lub\npos\u0142usze\u0144stwo pobo\u017cnych \u017byd\u00f3w, nigdy nie poddawane s\u0105 pr\u00f3bie ludy obce lub grzesznicy.\n\u201ePoddanie pr\u00f3bie przez Boga jest zawsze nast\u0119pstwem wybrania. Pobo\u017cni i\nsprawiedliwi s\u0105 poddani pr\u00f3bie, czy zachowaj\u0105 si\u0119 w sytuacjach konfliktowych w\nzgodzie ze statusem wyznaczonym im przez Boga\u201d\n[5]<\/a>.\nKlasycznymi przyk\u0142adami wystawienia na pr\u00f3b\u0119 s\u0105 Abraham, Izrael na pustyni,\nJ\u00f3zef i Hiob. I tego mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 ca\u0142kowicie po Bogu Izraela.<\/p>\n\n\n\n Syn na pustyni<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Na ile to odnosi si\u0119 do samego Jezusa?\nPrzecie\u017c wszystkie trzy Ewangelie\nsynoptyczne wyra\u017anie donosz\u0105 o \u201ewystawieniu na pr\u00f3b\u0119\u201d Jezusa na pustyni przed\npocz\u0105tkiem jego publicznej dzia\u0142alno\u015bci[6]<\/a>. W\nprzypadku szata\u0144skiego kuszenia Jezusa nale\u017cy rozr\u00f3\u017cni\u0107 mi\u0119dzy literack\u0105 form\u0105\newangelist\u00f3w a historycznymi pytaniami. Zasadniczo dotyczy to ka\u017cdego tekstu\nbiblijnego, ale w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny dotyczy to r\u00f3\u017cnych nowotestamentalnych\nhistorii kuszenia. Dochodzi do tego, \u017ce Ewangeli\u015bci prawdopodobnie wypracowuj\u0105\nuniwersalny motyw opowiadania, mianowicie, \u017ce bohaterowie na pocz\u0105tku swej\nkariery musz\u0105 zmierzy\u0107 si\u0119 z przeciwnikiem. Mog\u0105 nim by\u0107 aktorzy demoniczni,\nale i sam B\u00f3g, lub Jego zast\u0119pca. I tak dla przyk\u0142adu u Syr 4, 16 czytamy: \u201eW\npocz\u0105tkach powiedzie go trudnymi drogami, boja\u017ani\u0105 i strachem go przejmie,\ndr\u0119czy\u0107 go b\u0119dzie swoj\u0105 nauk\u0105, a\u017c nabierze zaufania do jego duszy i wypr\u00f3buje\ngo przez swe nakazy.\u201d Innymi, pozabiblijnymi przyk\u0142adami s\u0105: Herakles, Budda\nczy Zaratustra[7]<\/a>.\n<\/p>\n\n\n\n W jaki jednak spos\u00f3b synoptyczni\nEwangeli\u015bci podj\u0119li ten motyw opowiadania i jak go przemienili w \u015bwietle ich\nchrystologii? W ich Ewangeliach kuszenie, wzgl\u0119dnie wystawienie na pr\u00f3b\u0119 Jezusa\nprzez szatana dokonuje si\u0119 na pustyni<\/em>[8]<\/a>,\nprzed publicznym wyst\u0105pieniem. Tym samym tworzy ono swego rodzaju preludium dla\nog\u0142oszenia, \u017ce B\u00f3g zaczyna ustanawia\u0107 teraz swoje kr\u00f3lewskie panowanie w\ndzia\u0142aniu Jezusa. Ale do tego preludium nale\u017cy wi\u0119cej: we wszystkich trzech\nEwangeliach wystawienie Jezusa na pr\u00f3b\u0119 dokonuje si\u0119 w nawi\u0105zaniu do zst\u0105pienia\nna Niego Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce bezpo\u015brednio po chrzcie Jezusa w\nJordanie. Zst\u0105pieniu Ducha towarzyszy g\u0142os Boga identyfikuj\u0105cy Jezusa jako Jego\nukochanego Syna, w kt\u00f3rym On ma upodobanie. Ten zwi\u0105zek zst\u0105pienia Ducha i\nidentyfikacji jako ukochanego Syna Boga jest dla zrozumienia wystawienia na\npr\u00f3b\u0119 Jezusa istotny w synoptycznym przedstawieniu. Jednocze\u015bnie jest\noczywistym, \u017ce przy szata\u0144skim kuszeniu Jezusa na pocz\u0105tku Jego dzia\u0142alno\u015bci\nnie mo\u017cna operowa\u0107 psychologicznymi wzorcami wyja\u015bnienia czy historycznymi\nwspomnieniami, jak w przypadku udzielenia Ducha i proklamacji Syna Bo\u017cego. Dlatego\ntrzy synoptyczne opowiadania o wystawieniu na pr\u00f3b\u0119 nale\u017cy analizowa\u0107 w\npierwszym rz\u0119dzie jako fenomen literacko-teologiczny<\/em>.\nPrzy pomocy instrumentarium krytyki literackiej nie mo\u017cna przekroczy\u0107 poziomu\nopowiadania. Pokazuje to ju\u017c uj\u0119cie Marka.<\/p>\n\n\n\n Kuszenia\nJezusa przez szatana na pustyni w Ewangelii wed\u0142ug Marka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Literacko najstarsze uj\u0119cie wystawienia\nna pr\u00f3b\u0119 Jezusa pochodzi z Ewangelii wed\u0142ug Marka. W \u0142\u0105czno\u015bci z opisem\nwyst\u0105pienia Jana Chrzciciela (Mk 1, 4-8) i chrztu Jezusa w Jordanie (1, 9) czytelnicy\ns\u0105 \u015bwiadkami swoistego rodzaju wizji Jezusa i Jego powo\u0142ania: Jezus widzi\nrozwieraj\u0105ce si\u0119 niebo i Ducha jako go\u0142\u0119bica zst\u0119puj\u0105cego na Niego (1, 10). Po\nczym czytelnicy staj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3\u0142s\u0142uchaczami g\u0142osu z nieba: \u201eTy\u015b jest m\u00f3j Syn\numi\u0142owany, w Tobie mam upodobanie\u201d (1, 11). G\u0142os ten wywo\u0142uje wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107\nskojarze\u0144 biblijnych (Iz 41, 1; Ps 2, 7; Rdz 22, 2).<\/p>\n\n\n\n Bezpo\u015brednio po tym sam Duch przejmuje\nre\u017cyserowanie wydarze\u0144 i wyprowadza Jezusa na pustyni\u0119. Nast\u0119puj\u0105cy teraz\nczterdziestodniowy pobyt Jezusa na pustyni, wystawienie Jezusa przez szatana na\npr\u00f3b\u0119 s\u0105 \u201ewywo\u0142ane\u201d przez Ducha, a wi\u0119c samego Boga, gdy\u017c Duch zst\u0105pi\u0142 z nieba.<\/p>\n\n\n\n Marek\n1, 12 \u2013 13<\/p>\n\n\n\n 1,\n12 a Zaraz te\u017c\nDuch wyprowadzi\u0142 Go na pustyni\u0119.<\/p>\n\n\n\n 1,\n13 a Czterdzie\u015bci dni\nprzebywa\u0142 na pustyni, kuszony przez szatana<\/p>\n\n\n\n (\u03ba\u03b1\u1f76<\/em> <\/em>\u1f26\u03bd<\/em>\u2026 <\/em>\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03b6\u03cc\u03bc\u03b5\u03bd\u03bf\u03c2<\/em> <\/em>\u1f51\u03c0\u1f78<\/em> <\/em>\u03c4\u03bf\u1fe6<\/em> <\/em>\u03c3\u03b1\u03c4\u03b1\u03bd\u1fb6<\/em>) [9]<\/a>,<\/p>\n\n\n\n b \u017cy\u0142\ntam w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t (\u03ba\u03b1\u1f76<\/em> <\/em>\u1f26\u03bd<\/em> <\/em>\u03bc\u03b5\u03c4\u1f70<\/em> <\/em>\u03c4\u1ff6\u03bd<\/em> <\/em>\u03b8\u03b7\u03c1\u03af\u03c9\u03bd<\/em>),<\/p>\n\n\n\n c anio\u0142owie\nza\u015b us\u0142ugiwali Mu (\u03ba\u03b1\u1f76<\/em> <\/em>\u03bf\u1f31<\/em> <\/em>\u1f04\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03bf\u03b9<\/em> <\/em>\u03b4\u03b9\u03b7\u03ba\u03cc\u03bd\u03bf\u03c5\u03bd<\/em> <\/em>\u03b1\u1f50\u03c4\u1ff7<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Znad Jordanu Duch nie wiedzie Jezusa\nbezpo\u015brednio do ziemi obiecanej (zob. Joz 3), lecz na pustyni\u0119, symbolicznie\nprzenosi go w sytuacj\u0119 Izraela przed wej\u015bciem do ziemi obiecanej. Dopiero po czterdziestodniowym\npobycie na pustyni wchodzi Syn Bo\u017cy do ziemi obiecanej i rozpoczyna w Galilei\nswoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, w\u0142a\u015bnie tam B\u00f3g \u2013 wbrew wszelkim przeciwno\u015bciom \u2013 ustanawia\nswoje kr\u00f3lewskie panowanie (1, 14).<\/p>\n\n\n\n Przez Ducha Jezus jest prowadzony na\nspotkanie z trzema rodzajami nieludzkich istot. Przez szatana zostaje wystawiony\nna pr\u00f3b\u0119 (13a), zostaje On os\u0142oni\u0119ty tzw. pokojem z dzikimi zwierz\u0119tami (13b),\nprzez to zostaje przywo\u0142any rajski czas pocz\u0105tku (Iz 11, 5 \u2013 9; 65, 25), jak i\nprzez us\u0142ugiwanie anio\u0142\u00f3w, daj\u0105cych Mu \u201echleb anio\u0142\u00f3w\u201d (Ps 78, 25 LXX), a wi\u0119c\nmann\u0119 (Wj 16). Pok\u00f3j ze zwierz\u0119tami, jak i diakonia anio\u0142\u00f3w mog\u0105 na to\nwskazywa\u0107, \u017ce Jezus zwyci\u0119sko opar\u0142 si\u0119 pokusom szatana. Marek nie wspomina\n\u017cadnym s\u0142owem o walce, o kt\u00f3rej zwyci\u0119skim zako\u0144czeniu nale\u017ca\u0142oby donie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Markowi wcale nie chodzi o to, aby\nJezus, jako pos\u0142uszny Syn, opar\u0142 si\u0119 pokusie. W odr\u00f3\u017cnieniu od Abrahama i\ninnych pobo\u017cnych ludzi, kt\u00f3rych B\u00f3g podda\u0142 pr\u00f3bie, aby ukaza\u0107 ich jako\nsprawdzonych i pog\u0142\u0119bi\u0107 ich stosunek do Boga[10]<\/a>, od\nsamego pocz\u0105tku ukochany Syn okazuje si\u0119 podczas pr\u00f3b \u201esilniejszy\u201d od szatana.<\/p>\n\n\n\n Dowodz\u0105 tego nast\u0119puj\u0105ce po kuszeniu\nJezusa u Mk 1, 2 zwyci\u0119skie, \u201eosi\u0105gni\u0119te\nw\u0142a\u015bciwie bez wysi\u0142ku\u201d egzorcyzmy Jezusa: wyp\u0119dzenie demona w synagodze w\nKafarnaum w dzie\u0144 szabatu (Mk 1, 21 \u2013 28) jest pierwsz\u0105 demonstracj\u0105 mocy\nJezusa po powo\u0142aniu uczni\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c i tutaj nie ma walki, ani zakl\u0119\u0107. Na\nkoniec jest powiedziane: \u201eNawet duchom nieczystym rozkazuje i s\u0105 Mu pos\u0142uszne\u201d\n(1, 27b). Nast\u0119pnie Jezus wyp\u0119dza w wiecz\u00f3r szabatu wiele demon\u00f3w, nak\u0142ada na\nnich obowi\u0105zek milczenia (1, 34; 1, 39). Wed\u0142ug 3, 11 duchy nieczyste pada\u0142y\nprzed Nim i wo\u0142a\u0142y: \u201eTy jeste\u015b Syn Bo\u017cy\u201d. Zatem demony wiedz\u0105, jak i\nczytelnicy, kim On jest.<\/p>\n\n\n\n Troch\u0119 p\u00f3\u017aniej Jezus jest konfrontowany\nz zarzutem, \u017ce wyp\u0119dza demony przy pomocy samego szatana, zatem w\u0142adcy demon\u00f3w\n(3, 22). Bezsporny fenomen wyp\u0119dzania z\u0142ych duch\u00f3w jest t\u0142umaczony przez jego\nprzeciwnik\u00f3w zwi\u0105zkiem z diab\u0142em. Na ten powa\u017cny zarzut Jezus reaguje swego\nrodzaju przypowie\u015bci\u0105: \u201eNikt, nie mo\u017ce wej\u015b\u0107 do domu mocarza i sprz\u0119t mu\nzagrabi\u0107, je\u015bli mocarza wpierw nie zwi\u0105\u017ce i wtedy dom jego ograbi\u201d (3, 27).\nJego odpowied\u017a na zarzut zwi\u0105zku z szatanem brzmi: \u017ce to On zwi\u0105za\u0142 szatana,\ndlatego mo\u017ce wyp\u0119dza\u0107 demony. A \u017ce to sta\u0142o si\u0119 na pustyni, nie jest powiedziane.\nJezus jest nosicielem Ducha Bo\u017cego, On si\u0142\u0105 Ducha zwi\u0105za\u0142 szatana i si\u0142\u0105 tego\nDucha wyp\u0119dza demony, dlatego blu\u017anierstwo przeciw Duchowi \u015awi\u0119temu nie mo\u017ce\nby\u0107 odpuszczone (3, 28 \u2013 30).<\/p>\n\n\n\n Ten kr\u00f3tki szkic pokazuje, \u017ce\nczterdziestodniowa pr\u00f3ba Jezusa przez szatana zosta\u0142a postawiona przez Marka na\nlinii obdarowania Duchem i Synostwa Bo\u017cego, jednocze\u015bnie ona tworzy g\u0142\u0119bokie\npodstawy licznych i skutecznych egzorcyzm\u00f3w. A te s\u0105 konkretnym ustanawianiem\nkr\u00f3lewskiego panowania Boga przez Syna Bo\u017cego i Nosiciela Ducha. Tym, \u017ce Syn\nBo\u017cy okazuje si\u0119 jako \u201esilniejszy\u201d wzgl\u0119dem przeciwnik\u00f3w, Marek ukazuje swoim\nczytelnikom istotny rys panowania Boga: ludzie zostaj\u0105 wyrwani z mocy z\u0142ego.\nKuszenie Jezusa na pustyni przez szatana jest swoistym zwiastunem p\u00f3\u017aniejszych\n\u2013 opowiadanych przez Marka \u2013 \u201ekusze\u0144\u201d Jezusa przez ludzi (8, 11; 10, 2; 12, 15)[11]<\/a> i\nkwalifikowanych przez niego jako szata\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n W dialogu z\nszatanem: kuszenie Jezusa w Ewangelii wed\u0142ug Mateusza<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wiadomo, \u017ce Mateusz i \u0141ukasz rozbudowuj\u0105\nkr\u00f3tk\u0105 scen\u0119 kuszenia, przedstawian\u0105 przez Marka, do du\u017cej potr\u00f3jnej sceny\ndialogu mi\u0119dzy szatanem a Jezusem i odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 niezale\u017cnie od siebie do tzw. \u017ar\u00f3de\u0142.\nHipotetyczne drugie \u017ar\u00f3d\u0142o zna\u0142o kontekst wydarze\u0144 dokonuj\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy\nchrztem Jezusa i nast\u0119puj\u0105cym po nim kuszeniem na pustyni[12]<\/a>.\nZachodzi r\u00f3wnie\u017c du\u017ca zgodno\u015b\u0107 co do tego, \u017ce dialog kuszenia Jezusa przez\nszatana jest literackim produktem, a pochodz\u0105ce z Septuaginty cytaty Pisma\ndokumentuj\u0105, \u017ce od samego pocz\u0105tku sformu\u0142owany by\u0142 on po grecku.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c u Mateusza Duch prowadzi Jezusa\nna pustyni\u0119 z jasnym celem, \u201eaby by\u0142 kuszony przez diab\u0142a\u201d (Mt 4, 1). Jeszcze\nwyra\u017aniej ni\u017c u Marka B\u00f3g stoi za wydarzeniami kuszenia.<\/p>\n\n\n\n Mateusz rozbudowuje dyptyk udzielenia\nDucha i kuszenia do obszernego tekstu otwieraj\u0105cego publiczn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\nJezusa. Je\u015bli Marek z\u0142\u0105czy\u0142 opowiadanie o chrzcie i opowiadanie o pustyni\ns\u0142owem: \u03c4\u1f78<\/em> <\/em>\u03c0\u03bd\u03b5\u1fe6\u03bc\u03b1<\/em> \u2013 \u017ce Duch zst\u0119puj\u0105cy na Jezusa podczas chrztu w Jordanie wiedzie Go bezpo\u015brednio\nna pustyni\u0119, tak Mateusz wzmacnia jeszcze bardziej ow\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 podaj\u0105c, \u017ce\nszatan wystawia Jezusa na pr\u00f3b\u0119 zwrotem: \u201eJe\u015bli jeste\u015b Synem Bo\u017cym\u2026\u201d (4, 3.6).\nTym samym wskazuje na orzeczenie o Jezusie jako \u201emoim Synu umi\u0142owanym\u201d i na\nzst\u0105pienie Ducha (3, 17). Mateusz \u0142\u0105czy Synostwem Bo\u017cym Jezusa opowiadanie o\nkuszeniu z opowiadaniem o chrzcie. Do tego dochodz\u0105 dalsze paralele\nstrukturalne[13]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Kusiciel przyst\u0119puje do Jezusa dopiero\npo trwaj\u0105cym czerdzie\u015bci dni i nocy po\u015bcie. Odczuwaj\u0105cy g\u0142\u00f3d Jezus, winien\nwykorzysta\u0107 swoj\u0105 bosk\u0105 moc, aby ten g\u0142\u00f3d sam zaspokoi\u0142: \u201eJe\u015bli jeste\u015b Synem Bo\u017cym<\/em>, powiedz, \u017ceby te kamienie sta\u0142y si\u0119\nchlebem\u201d (4, 3). Szatan domaga si\u0119 od Jezusa dzia\u0142ania ca\u0142kowicie zgodnego z\nJego to\u017csamo\u015bci\u0105 jako Syna Bo\u017cego. A \u017ce Jezus jest w stanie to dokona\u0107 dowodz\u0105\noba wydarzenia rozmno\u017cenia chleba (Mt 14, 13 \u2013 21; 15, 32 \u2013 39)[14]<\/a>.\nGodne podkre\u015blenia jest, \u017ce szatan spodziewa si\u0119 w s\u0142owach Jezusa takiej stw\u00f3rczej mocy. Znaczenie historii\nkuszenia przekracza daleko jej w\u0105ski kontekst, dowodzi tego spojrzenie na opis\ncierpienia Jezusa sporz\u0105dzony przez Mateusza. Mateusz wprowadza w nim \u2013 do\nmarkowej historii pasji \u2013 wyszydzenie Ukrzy\u017cowanego przez stoj\u0105cych w pobli\u017cu:\n\u201eWybaw sam siebie, je\u015bli jeste\u015b Synem\nBo\u017cym<\/em>, zejd\u017a z krzy\u017ca\u201d (27, 40). Cz\u0142onkowie Wysokiej Rady m\u00f3wi\u0105: \u201eZaufa\u0142\nBogu, niech\u017ce Go teraz wybawi, je\u015bli Go mi\u0142uje. Przecie\u017c powiedzia\u0142: \u2018Jestem\nSynem Bo\u017cym\u2019\u201d (27, 43). Czytelnicy winni po\u0142\u0105czy\u0107 obie sceny: w wyszydzeniu\nprzechodz\u0105cych us\u0142ysze\u0107 t\u0119 sam\u0105 szata\u0144sk\u0105 pokus\u0119, jak na pocz\u0105tku Jego dzia\u0142alno\u015bci.\nAle, tak tutaj jak i tam, Syn Bo\u017cy nie ratuje samego siebie, lecz innych. W\npasji s\u0105 to poga\u0144ski setnik i \u017co\u0142nierze strzeg\u0105cy Jezusa, kt\u00f3rzy w obliczu\nokoliczno\u015bci Jego \u015bmierci wyznaj\u0105: \u201ePrawdziwie, Ten by\u0142 Synem Bo\u017cym\u201d (27, 54).<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my jednak do historii kuszenia. Jezus\nodpowiada na pierwsze kuszenie szatana cytatem z Pwt 8, 3: \u0142\u0105czno\u015b\u0107 ze S\u0142owem\nBo\u017cym czyni zb\u0119dnym w\u0142asne i do tego jeszcze cudowne, zaspokojenie g\u0142odu. Tym,\n\u017ce \u017c\u0105danie szatana Jezus ukazuje w \u015bwietle Pisma, ods\u0142ania jego skierowany\nprzeciw Bogu charakter[15]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Przy drugim kuszeniu na naro\u017cniku\n\u015bwi\u0105tyni \u2013 w miejscu szczeg\u00f3lnie intensywnej obecno\u015bci Boga \u2013 szatan domaga si\u0119\nod Jezusa, skorzystania z zapowiedzianej mu ochrony anio\u0142\u00f3w. Szatan cytuje\ns\u0142owa Pisma (Ps 91, 11). A \u017ce B\u00f3g ochroni swego Syna dowiaduje si\u0119 czytelnik z\nMt 1 \u2013 2. Jezus sam winien doprowadzi\u0107 do sytuacji zagro\u017cenia. Jezus kontruje\ntym razem s\u0142owami Pwt 6, 16: zakazem wystawiania Boga na pr\u00f3b\u0119. Zamys\u0142 szatana\nzostaje po raz drugi ukazany jako sprzeciwiaj\u0105cy si\u0119 Bogu, naruszaj\u0105cy jedno\u015b\u0107\nSyna z wol\u0105 Ojca[16]<\/a>.\nI zn\u00f3w Mateusz \u0142\u0105czy redakcyjnie kuszenie Jezusa z pasj\u0105: w chwili pojmania Syn\nBo\u017cy odmawia poproszenia Ojca o pomoc w postaci dwunastu zast\u0119p\u00f3w anio\u0142\u00f3w (26,\n53). Jak Jezus nie zaspokaja swego g\u0142odu, lecz g\u0142\u00f3d innych, tak i sam siebie\nnie ratuje przed \u015bmierci\u0105, lecz daje swoje \u017cycie jako okup za wielu (20, 28),\nprzelewa swoj\u0105 krew przymierza za wielu na odpuszczenie grzech\u00f3w (26, 28).<\/p>\n\n\n\n W\ntrzecim kuszeniu szatan pokazuje Jezusowi ze szczytu wysokiej g\u00f3ry wszystkie\nbogactwa \u015bwiata i jego wspania\u0142o\u015bci z propozycj\u0105: \u201eDam Ci to wszystko, je\u015bli\nupadniesz i oddasz mi pok\u0142on\u201d (4, 8). Jezus odpowiada s\u0142owami Pwt 6, 13:\n\u201eB\u0119dziesz si\u0119 ba\u0142 swego Boga, Jahwe, b\u0119dziesz Mu s\u0142u\u017cy\u0142 i na Jego imi\u0119 b\u0119dziesz\nprzysi\u0119ga\u0142\u201d. Cytat ponownie s\u0142u\u017cy ukazaniu, i\u017c propozycja szatana, \u017ce ten odda\nMu panowania nad \u015bwiatem za cen\u0119 oddania pok\u0142onu, jest propozycj\u0105 skierowan\u0105\nprzeciw Bogu[17]<\/a>.\nI zn\u00f3w Mateusz \u0142\u0105czy t\u0119 scen\u0119 z innymi centralnymi scenami swej Ewangelii:\nZmartwychwsta\u0142y zapowiada swoim uczniom podczas po\u017cegnania na g\u00f3rze w Galilei:\n\u201eDana Mi jest wszelka w\u0142adza na niebie i na ziemi\u201d (28, 18). Wszechmoc dana\nprzez Ojca Ukrzy\u017cowanemu przewy\u017csza wszystko to, co m\u00f3g\u0142by da\u0107 Mu diabe\u0142 \u2013 wszelkie\nkr\u00f3lestwa \u015bwiata, ona jest innego rodzaju ni\u017c panowanie diabelskie nad \u015bwiatem\n(zob. Mt 20, 20 \u2013 28). <\/p>\n\n\n\n Propozycja\npanowania nad \u015bwiatem dana Jezusowi przez diab\u0142a nie jest niczym innym, jak\ntylko tym, aby Jezus zrezygnowa\u0142 z cierpienia i krzy\u017ca. Droga Syna Bo\u017cego do\nboskiej wszechmocy w niebie i na ziemi prowadzi przez krzy\u017c, dlatego On odrzuca\njej pe\u0142nienie w sensie szatana. Jezus ko\u0144czy dialog z szatanem s\u0142owami: \u201eId\u017a\nprecz, szatanie!\u201d (4, 10 \u1f55\u03c0\u03b1\u03b3\u03b5<\/em>, <\/em>\u03c3\u03b1\u03c4\u03b1\u03bd\u1fb6<\/em>), czytelnicy us\u0142ysz\u0105 je w s\u0142owach skierowanych do\nPiotra. Kiedy na pierwsz\u0105 zapowied\u017a m\u0119ki (Mt 16, 21) zareagowa\u0142 ostrym\nupomnieniem Jezusa, musia\u0142 wys\u0142ucha\u0107: \u201eZejd\u017a mi z oczu, szatanie! (16, 23 \u1f55\u03c0\u03b1\u03b3\u03b5<\/em> <\/em>\u1f40\u03c0\u03af\u03c3\u03c9<\/em> <\/em>\u03bc\u03bf\u03c5<\/em>, <\/em>\u03c3\u03b1\u03c4\u03b1\u03bd\u1fb6<\/em>). Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Mateusz scen\u0119 przej\u0119t\u0105 od Marka (Mk 8, 33)[18]<\/a>, od\nrazu komentuje: Jezus dowodzi swoim zachowaniem wobec szatana, \u017ce Jego Synostwo\nBo\u017ce polega na ca\u0142kowitej \u0142\u0105czno\u015bci z wol\u0105 Ojca. Mateuszowe opowiadanie o\nkuszeniu wskazuje ju\u017c na Getsemani. W sytuacji kuszenia \u2013 tak tutaj, jaka i tam\n\u2013 Jezus nie korzysta z \u017cadnych \u201eboskich\u201d, wzgl\u0119dnie: \u201enadprzyrodzonych\u201d \u015brodk\u00f3w[19]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Teraz kr\u00f3tko o spotkaniu Jezusa z\nszatanem na pustyni w opisie \u0141ukasza: r\u00f3wnie\u017c u \u0141ukasza scena kuszenia, nale\u017cy \u2013\nze scen\u0105 zst\u0105pienia Ducha i proklamacji Synostwa (3, 21) \u2013 do prologu\npublicznego wyst\u0105pienia Jezusa. Jezus, przez g\u0142os z nieba, dowiaduje si\u0119 podczas\nchrztu o swojej to\u017csamo\u015bci, przez zst\u0105pienie Ducha zostaje wyposa\u017cony do\npodj\u0119cia swego zadania[20]<\/a>.\nBezpo\u015brednio po kuszeniu Jezus wyg\u0142asza swoje \u201ewst\u0119pne kazanie\u201d w synagodze w\nNazarecie o Iz 61, 1 \u2013 2, ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 skandalem (\u0141k 4, 14 \u2013 30). \u0141ukasz\numie\u015bci\u0142 genealogi\u0119 Jezusa (3, 23 \u2013 38) mi\u0119dzy chrztem i kuszeniem, rozpoczynaj\u0105c\u0105\nsi\u0119 s\u0142owami: \u201eBy\u0142, jak mniemano, Synem J\u00f3zefa, syna Helego\u2026\u201d i ko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119: \u201esyna\nAdama, syna Bo\u017cego\u201d. Opr\u00f3cz tego propozycja szatana rzucania si\u0119 Jezusa z rogu\n\u015bwi\u0105tyni jest u \u0141ukasza trzecim i ostatnim kuszeniem.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwe\nkuszenie Jezusa? Scena Getsemani u Marka<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli czytamy opowiadanie o \u017cyciu Jezusa\nod pocz\u0105tku a\u017c po jego koniec, to w historii Getsemani (Mk 14, 32 \u2013 42)\nwst\u0119pujemy literacko na zupe\u0142nie inn\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119. Zostaje zapoznany portret\nsuwerennie reaguj\u0105cego Pismem Jezusa na szata\u0144skie pokusy. Miast tego czytelnik\n\u2013 przynajmniej Ewangelii Marka i Mateusza \u2013 patrzy na wstrz\u0105saj\u0105cy obraz\nprze\u017cywaj\u0105cego l\u0119ki \u015bmierci Jezusa, kt\u00f3ry swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 buduje jeszcze na\n\u015bwi\u0119tych ksi\u0119gach Izraela, ale kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 rozpacz wyra\u017ca podw\u00f3jnym\nPsalmem 42\/43: \u201eSmutna jest moja dusza a\u017c do \u015bmierci\u201d (zob. Ps 42, 6.12; 43,\n5). Trzy razy prosi Jezus Ojca, aby omin\u0105\u0142 Go kielich goryczy (Mk 14, 36; Iz\n51, 17; Ps 11, 6; Ez 23, 33) i trzy razy swoj\u0105 wol\u0119 poddaje woli Ojca. B\u00f3g, dla\nkt\u00f3rego wszystko jest mo\u017cliwe, mo\u017ce sprawi\u0107, aby kielich omin\u0105\u0142 Jezusa, ale\njest Jego wol\u0105, aby Syn wyla\u0142 swoj\u0105 krew Przymierza za wielu, jak to sam\npowiedzia\u0142 podczas Ostatniej Wieczerzy (Mk 14, 24). Dalszy przebieg pasji\npokazuje, \u017ce Jezus przy tym postanowieniu pozostaje i odrzuca wszelk\u0105 okazj\u0119\nucieczki, czy samoobrony.<\/p>\n\n\n\n W Getsemani nie ma \u017cadnej reakcji Boga,\nw odr\u00f3\u017cnieniu od sceny chrztu, czy przemienienia. B\u00f3g milczy (co \u0141k 22, 43\nstara si\u0119 \u201ez\u0142agodzi\u0107\u201d przez ukazanie anio\u0142\u00f3w). Na s\u0142owa modlitwy Syna do Ojca\nnie ma \u017cadnej odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n Czy Jezus jest w Getsemani \u201ewystawiony\nna pr\u00f3b\u0119\u201d? Czy ta pr\u00f3ba polega na podszeptach szatana, czy bardziej na\nmilczeniu Boga? Synoptycy opowiadaj\u0105 histori\u0119 Getsemani tylko po\u015brednio i to\njako histori\u0119 kuszenia Jezusa. Tutaj chodzi o pr\u00f3b\u0119 uczni\u00f3w (kt\u00f3rej ci nie\nzdaj\u0105). Uczniowie powinni czuwa\u0107 i modli\u0107 si\u0119, aby nie ulec pokusie. Puent\u0105 jest\ntutaj przeciwstawienie Jezusa uczniom[21]<\/a>.\nCzuwanie i modlitwa winny zachowa\u0107 przed pokus\u0105.<\/p>\n\n\n\n Marek\n14, 37 \u2013 38<\/p>\n\n\n\n 14,37 d Szymonie,\n\u015bpisz?<\/p>\n\n\n\n e Jednej\ngodziny nie mog\u0142e\u015b czuwa\u0107?<\/p>\n\n\n\n 14,38 a Czuwajcie\ni m\u00f3dlcie si\u0119<\/p>\n\n\n\n b by\u015bcie\nnie ulegli pokusie (\u1f35\u03bd\u03b1<\/em> <\/em>\u03bc\u1f74<\/em> <\/em>\u1f14\u03bb\u03b8\u03b7\u03c4\u03b5<\/em> <\/em>\u03b5\u1f30\u03c2<\/em> <\/em>\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03c3\u03bc\u03cc\u03bd<\/em>).<\/p>\n\n\n\n c duch wprawdzie ochoczy<\/p>\n\n\n\n d ale cia\u0142o s\u0142abe.<\/p>\n\n\n\n U Marka i\nMateusza jeden raz, u \u0141ukasza nawet dwa razy, Jezus prosi uczni\u00f3w: \u201em\u00f3dlcie\nsi\u0119\u201d, wzgl\u0119dnie: \u201eWsta\u0144cie i m\u00f3dlcie si\u0119, aby\u015bcie nie ulegli pokusie\u201d (\u0141k 22,\n40.46). W odr\u00f3\u017cnieniu od uczni\u00f3w Jezus czuwa i modli si\u0119, i \u2013 mimo \u015bmiertelnego\nstrachu \u2013 poddaje swoj\u0105 wol\u0119 woli Ojca. \u201eDlatego ta modlitwa nie jest \u017cadnym\nznakiem ludzkiej s\u0142abo\u015bci, lecz modlitw\u0105 zwyci\u0119zcy i zwyci\u0119\u017caj\u0105c\u0105 zagro\u017cenie\n\u015bmierci\u201d[22]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Sprzeciw przeciw tradycji Getsemani w Ewangelii wed\u0142ug Jana<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mimo\nosi\u0105gni\u0119tego w modlitwie \u201ezwyci\u0119stwa\u201d: ju\u017c \u201ez\u0142agodzenie\u201d przez \u0141ukasza sceny\nGetsemani przedstawionej przez Marka, nast\u0119pnie za\u015b jej konsekwentne\nprzetworzenie w Ewangelii wed\u0142ug Jana, pokazuj\u0105 w spos\u00f3b wyra\u017any szok, wywo\u0142any\nopisem \u015bmiertelnego strachu Jezusa i Jego pocz\u0105tkow\u0105 nie-zgod\u0119 z wol\u0105 Ojca.\nJezus Jana przeczy w J 12, 27 wyra\u017anie tradycji Getsemani[23]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Jan 12, 23.27<\/p>\n\n\n\n 12, 23 c nadesz\u0142a godzina<\/p>\n\n\n\n d aby zosta\u0142 uwielbiony Syn Cz\u0142owieczy<\/p>\n\n\n\n 12, 27 a teraz moja dusza dozna\u0142a l\u0119ku<\/p>\n\n\n\n b i c\u00f3\u017c mam powiedzie\u0107?<\/p>\n\n\n\n c Ojcze, wybaw mnie od tej godziny.<\/p>\n\n\n\n d Nie w\u0142a\u015bnie dlatego przyszed\u0142em na t\u0119\ngodzin\u0119<\/p>\n\n\n\n 12, 28 a Ojcze, ws\u0142aw Twoje imi\u0119<\/p>\n\n\n\n Wprawdzie Jego\ndusza jest strwo\u017cona (zob. Ps 6, 3.8), ale Jezus Jana odrzuca wyra\u017anie my\u015bl\nproszenia Ojca o wybawienie z tej godziny. Bezpo\u015brednio przed aresztowaniem\nstawia pytanie retoryczne, czy ma wypi\u0107 kielich dany Mu przez Ojca (18, 11),\nczym ponownie sprzeciwia si\u0119 tradycji Getsemani przekazanej przez Synoptyk\u00f3w\n(Mk 14). Te miejsca, do kt\u00f3rych nale\u017cy w\u0142\u0105czy\u0107 jeszcze wezwanie do powstania J\n14, 30 (zob. Mk 14, 41), dowodz\u0105, \u017ce czwarty Ewangelista musia\u0142 liczy\u0107 si\u0119 z\nczytelnikami znaj\u0105cymi tradycj\u0119 Getsemani. Dlatego te\u017c ka\u017ce swojemu Jezusowi w 12,\n27 i 18, 11 retorycznym pytaniem wspomnie\u0107 ow\u0105 tradycj\u0119 i jednocze\u015bnie j\u0105\nobej\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n \u015amiertelny strach jako pr\u00f3ba: <\/strong>List do Hebrajczyk\u00f3w<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n W spos\u00f3b wyra\u017any List do Hebrajczyk\u00f3w<\/em>\nm\u00f3wi o wystawieniu na pr\u00f3b\u0119, wzgl\u0119dnie: o kuszeniu Jezusa. Motyw ten autor rozwija\nw nawi\u0105zaniu do swej wypowiedzi o inkarnacji i w \u0142\u0105czno\u015bci do nauki o\narcykap\u0142anie. Wed\u0142ug Listu do Hebrajczyk\u00f3w<\/em> wieczny Syn Bo\u017cy ma udzia\u0142 w\nciele i krwi, aby w ten spos\u00f3b przez \u015bmier\u0107 zniszczy\u0107 tego, kt\u00f3ry panuje nad\n\u015bmierci\u0105, mianowicie diab\u0142a (Hbr 2, 14). Przygarnia On bowiem nie anio\u0142\u00f3w, lecz\npotomk\u00f3w Abrahama (2, 16), dlatego musi by\u0107 r\u00f3wny braciom. Poniewa\u017c wieczny Syn\nBo\u017cy sta\u0142 si\u0119 \u015bmiertelnym cz\u0142owiekiem z cia\u0142a i krwi, dlatego m\u00f3g\u0142 \u201eza nas\u201d odpokutowa\u0107\nprzez swoj\u0105 \u015bmier\u0107. T\u0119 pierwsz\u0105 my\u015bl w\u0142\u0105cza List do Hebrajczyk\u00f3w<\/em> we\nw\u0142a\u015bciw\u0105 mu nauk\u0119 o arcykap\u0142a\u0144stwie Jezusa. Paralelnie do niej rozwija drug\u0105\nmy\u015bl, zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od 2, 17: Jezus jest nie tylko wiernym, lecz przede\nwszystkim mi\u0142osiernym, najwy\u017cszym kap\u0142anem, gdy\u017c umar\u0142 jako kto\u015b, kto sam by\u0142\nwystawiony na pokusy (wzgl\u0119dnie na pr\u00f3by). Dlatego jest w stanie tym pom\u00f3c,\nkt\u00f3rzy s\u0105 wystawieni na pokusy. Czasownik w trybie tera\u017aniejszym wskazuje, \u017ce\nchodzi tutaj o pomoc teraz udzielan\u0105 przez Wywy\u017cszonego. Pomoc ugruntowana jest\nw modlitwie Wywy\u017cszonego (7, 25), na niej wierz\u0105cy mog\u0105 spokojnie budowa\u0107,\nponiewa\u017c sam Jezus by\u0142 wystawiony na pokusy.<\/p>\n\n\n\n Wystawienie na pokusy jest opisane w 4,\n14 \u2013 16, a w 5, 6 \u2013 8 skonkretyzowane.<\/p>\n\n\n\n List\ndo Hebrajczyk\u00f3w<\/em>\n4, 15<\/p>\n\n\n\n 4,\n15 a nie\ntakiego bowiem mamy arcykap\u0142ana,<\/p>\n\n\n\n b kt\u00f3ry\nby nie m\u00f3g\u0142 wsp\u00f3\u0142czu\u0107 (\u03c3\u03c5\u03bc\u03c0\u03b1\u03b8\u1fc6\u03c3\u03b1\u03b9<\/em>) naszym s\u0142abo\u015bciom,<\/p>\n\n\n\n c lecz\ndo\u015bwiadczonego (\u03c0\u03b5\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03c3\u03bc\u03ad\u03bd\u03bf\u03bd<\/em>) we wszystkim na nasze podobie\u0144stwo,<\/p>\n\n\n\n d z\nwyj\u0105tkiem grzechu.<\/p>\n\n\n\n Motyw wystawienia na pr\u00f3b\u0119 s\u0142u\u017cy tutaj zbalansowaniu\nw 4, 14 sformu\u0142owanego wyznania Jezusa jako Syna Bo\u017cego i wielkiego\narcykap\u0142ana, kt\u00f3ry przeszed\u0142 przez niebiosa. \u201eTo, co ziemski arcykap\u0142an nie\njest w stanie uczyni\u0107 i nie potrzebuje czyni\u0107, czyni Wywy\u017cszony, poniewa\u017c sam\nby\u0142 kuszony\u201d [24]<\/a>.\nTak, jak to jest w sz\u00f3stej pro\u015bbie Ojcze\nnasz<\/em>, tak i w Hbr 2, 18 i 4, 5 B\u00f3g pomy\u015blany jest jako ten, kt\u00f3ry poddaje\npokusie, co jest potwierdzeniem powo\u0142ania si\u0119 na pr\u00f3b\u0119 Abrahama w Hbr 11, 17[25]<\/a>.\nJak starotestamentalni sprawiedliwi \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci Abraham \u2013 tak i ziemski\nJezus wystawiony jest przez Boga na pr\u00f3b\u0119. Jezus uczy si\u0119 wsp\u00f3\u0142czucia, kiedy\nwchodzi w kontakt z naszymi s\u0142abo\u015bciami, On zna egzystencjalnie te s\u0142abo\u015bci i\nprzebyte pr\u00f3by[26]<\/a>.\nDlatego wierni mog\u0105 pe\u0142ni ufno\u015bci zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do \u201etronu \u0141aski\u201d, aby tam dozna\u0107\nmi\u0142osierdzia oraz \u0142aski do pomocy we w\u0142a\u015bciwym czasie (4, 16). Na czym jednak\npolega\u0142o to do\u015bwiadczenie kuszenia?<\/p>\n\n\n\n Obie linie s\u0105 podj\u0119te w 5, 5 \u2013 10: Jezus\nSyn Bo\u017cy jest arcykap\u0142anem wed\u0142ug porz\u0105dku Melchizedeka, poniewa\u017c podda\u0142 si\u0119\n\u015bmierci na znak pokuty (5, 5). W tym miejscu aktywowana jest druga linia, i\nczytelnicy s\u0142ysz\u0105, w jaki spos\u00f3b Jezus zosta\u0142 \u201ewystawiony na pr\u00f3b\u0119\u201d i przez co\nnauczy\u0142 si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n List\ndo Hebrajczyk\u00f3w<\/em>\n5, 7 \u2013 8<\/p>\n\n\n\n 5,\n7 a za\ndni cia\u0142a swego zanosi\u0142 On gor\u0105ce pro\u015bby<\/p>\n\n\n\n b kt\u00f3ry\nm\u00f3g\u0142 Go wybawi\u0107 od \u015bmierci<\/p>\n\n\n\n c z\ng\u0142o\u015bnym wo\u0142aniem i p\u0142aczem<\/p>\n\n\n\n d i\nzosta\u0142 wys\u0142uchany dzi\u0119ki swej uleg\u0142o\u015bci<\/p>\n\n\n\n 5,\n8 a a\nchocia\u017c by\u0142 Synem, nauczy\u0142 si\u0119<\/p>\n\n\n\n b przez\nto, co wycierpia\u0142, pos\u0142usze\u0144stwa,<\/p>\n\n\n\n c a\ngdy wszystko wykona\u0142, sta\u0142 si\u0119 sprawc\u0105 zbawienia wiecznego dla wszystkich,<\/p>\n\n\n\n kt\u00f3rzy\nGo s\u0142uchaj\u0105,<\/p>\n\n\n\n d nazwany\nprzez Boga kap\u0142anem na wz\u00f3r Melchizedeka.<\/p>\n\n\n\n W 4, 15 wypr\u00f3bowanie Jezusa zostaje\nskonkretyzowane. Ono mia\u0142o miejsce w \u201edniach Jego cia\u0142a\u201d, a wi\u0119c podczas czasu Jego\nziemskiego \u017cycia. Je\u015bli nawet w pierwszych pisemnych wersjach tradycji\nGetsemani nie ma mowy o \u201ep\u0142aczu i krzyku\u201d (i nie ma \u017cadnego literackiego\nodniesienia mi\u0119dzy nimi a Hbr), to nie jest trudno pozna\u0107, \u017ce Hbr portretuje\nJezusa w kontek\u015bcie Jego zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 \u015bmierci. Tre\u015b\u0107 pr\u00f3\u015bb Jezusa wy\u0142ania\nsi\u0119 z predykacji Boga 7b (B\u00f3g jest tym, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 Go wybawi\u0107 od \u015bmierci).\nPrzede wszystkim ju\u017c w 2, 15 by\u0142a mowa o boja\u017ani\n\u015bmierci<\/em>, zniewalaj\u0105cej ludzi z cia\u0142a i krwi przez ca\u0142e ich \u017cycie. W niej ma\nudzia\u0142 wieczny Syn Bo\u017cy, jak i w samej \u015bmierci, przez to, \u017ce ma udzia\u0142 w ciele\ni we krwi.<\/p>\n\n\n\n Gramatycznie jest wieloznaczne, czy\nJezus modli\u0142 si\u0119 o wybawienie przed<\/em>\n\u015bmierci\u0105, czy ze<\/em> \u015bmierci. W ka\u017cdym\nrazie Jego modlitwa zosta\u0142a wys\u0142uchana nie przez zachowanie od \u015bmierci, lecz\nprzez zmartwychwstanie i wywy\u017cszenie Ukrzy\u017cowanego oraz przez ustanowienie Go\nniebieskim arcykap\u0142anem. Zgodnie z 2, 10 udoskonalenie sprawcy zbawienia\ndokonuje si\u0119 przez cierpienie, a wi\u0119c przez \u015bmier\u0107. Istotne jest przy tym, \u017ce\nJezus nie sta\u0142 si\u0119 tylko wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cym i mi\u0142osiernym arcykap\u0142anem, lecz \u2013 jako\nSyn \u2013 nauczy\u0142 si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa. Pos\u0142usze\u0144stwo zosta\u0142o pozyskane przez \u015bmier\u0107, autor\nHbr powiedzia\u0142: \u201eJezusowi jest si\u0119 pos\u0142usznym, je\u015bli jest si\u0119 Mu pos\u0142usznym\ntak, jak On jest pos\u0142uszny Bogu\u201d[27]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Godnym podkre\u015blenia jest jeszcze, \u017ce\nJezus \u201ezanosi\u0142\u201d modlitwy i b\u0142agalne pro\u015bby. Tutaj u\u017cyty termin: \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03c6\u03ad\u03c1\u03b5\u03b9\u03bd<\/em>, jest\nterminem zaczerpni\u0119tym z j\u0119zyka kultu.[28]<\/a>\nBoja\u017a\u0144 \u015bmierci zniewalaj\u0105ca nas ludzi z cia\u0142a i krwi, wystawi\u0142a Jezusa jeszcze\nprzed Jego \u015bmierci\u0105 na pr\u00f3b\u0119, lecz On odda\u0142 j\u0105 Bogu, tak jak odda\u0142 siebie Bogu\nna krzy\u017cu (Hbr 9, 14). Obie linie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w \u015bmierci Jezusa.<\/p>\n\n\n\n Zako\u0144czenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli egzegeza kuszenia oprze si\u0119 ch\u0119ci\nwypreparowania z rozmaitych literackich \u015bwiadectw bezpo\u015bredniego dost\u0119pu do\n\u201eprawdziwych\u201d prze\u017cy\u0107 Jezusa i do Jego uczu\u0107, to b\u0119dziemy mie\u0107 swobodne spojrzenie\nna kalejdoskop wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej pracy interpretacyjnej tego wywo\u0142uj\u0105cego\nniepok\u00f3j tematu. Niepokoj\u0105ce s\u0105 przy tym te teksty dlatego, \u017ce nie wykluczaj\u0105\nsamego Boga. On sam \u201eprowadzi\u201d Jezusa przez Ducha do szatana na pustyni\u0119,\nmilczy w Getsemani, nie oszcz\u0119dza Jezusowi, prze\u017cywaj\u0105cemu boja\u017a\u0144 \u015bmierci,\nkielicha goryczy, w czasie pasji nie daje uczniom \u017cadnego znaku nadziei, nie\ns\u0142yszy krzyku pr\u00f3b swojego Syna wisz\u0105cego na krzy\u017cu. Dlatego teksty te, opr\u00f3cz\nchrystologicznego zapisu ich autor\u00f3w, zawieraj\u0105 dla wiernych wszystkich czas\u00f3w \u2013\nmaj\u0105cych podobne do\u015bwiadczenia ze swym Bogiem \u2013 propozycje identyfikacji. Kt\u00f3rzy\nte\u017c dlatego modl\u0105 si\u0119 s\u0142owami Jezusa do Ojca niebieskiego: \u201ei nie w\u00f3d\u017a nas na\npokuszenie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Z niemieckiego\nprze\u0142o\u017cy ks. Jerzy Machnacz<\/em><\/p>\n\n\n\n Nota\no Autorze<\/strong>:\nHans-Ulrich Weidemann, urodzony w 1969\nroku w niemieckim mie\u015bcie Waiblingen (Badenia-Wirtembergia). W latach 1988-1990 pracowa\u0142 w niemieckim Czerwonym\nKrzy\u017cu w Waiblingen. W roku 2003 obroni\u0142 rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 z teologii w\nStudienstiftung des Deutschen Volkes, kt\u00f3ra opublikowa\u0142 rok p\u00f3\u017aniej pod tytu\u0142em\n\u201e\u015amier\u0107 Jezusa w Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Jana\u201d . Od roku 2007 wyk\u0142ada Nowy\nTestament na Uniwersytecie w Ratyzbonie, a od roku 2008 jest profesorem Nowego\nTestamentu na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu w Siegen. E-mail: weidemann@kaththeo.uni-siegen.de<\/a><\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Braun H., An die Hebr\u00e4er<\/em>, T\u00fcbingen 1984.<\/p>\n\n\n\n Gibson J.B., The Temptations of Jesus in Early Christianity<\/em>,\nSheffield 1995.<\/p>\n\n\n\n Herrmann A., Versuchung im Markusevangelium. Eine\nbiblisch-hermeneutische Studie<\/em>, Stuttgart 2011.<\/p>\n\n\n\n Kammler H.C., Sohn Gottes und Kreuz. Die Versuchungsgeschichte Mt 4,\n1\u201311 im Kontext des Matth\u00e4usevangeliums<\/em>, \u201eZThK\u201c 100 (2003), s. 163\u2013186.<\/p>\n\n\n\n Konradt M., Das Evangelium nach Matth\u00e4us<\/em>, G\u00f6ttingen 2015.<\/p>\n\n\n\n Luz U, Das Evangelium nach Matth\u00e4us<\/em>, D\u00fcsseldorf, Z\u00fcrich 2002.<\/p>\n\n\n\n McKinley J.E., Tempted for us. <\/em>Theological Models and the Practical Relevance\nof Christ\u2019s Impeccability and Temptation<\/em>, Milton Keynes 2009.<\/p>\n\n\n\n Michel O., Der Brief an die Hebr\u00e4er<\/em>, G\u00f6ttingen 1975.<\/p>\n\n\n\n Schmithals W., Das Evangelium nach\nMarkus<\/em>, G\u00fctersloh 1986.<\/p>\n\n\n\n Theobald M., Das Evangelium nach Johannes<\/em>, Regensburg 2009.<\/p>\n\n\n\n Wolter M., Das Lukasevangelium<\/em>, T\u00fcbingen 2008. [1]<\/a> Matthias Konradt, Das Evangelium nach Matth\u00e4us<\/em>,\nG\u00f6ttingen 2015, s. 108 \u2013 to w\u0142a\u015bnie akcentuje.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Terminologia problematyki kuszenia, zob.: Arnd\nHerrmann, Versuchung im Markusevangelium. Eine biblisch-hermeneutische\nStudie<\/em>, Stuttgart 2011, s. 55\u201370.<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Michael Wolter, Das Lukasevangelium<\/em>, T\u00fcbingen\n2008, s. 409.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> U Syr 2, 1 czytamy: \u201eSynu, je\u017celi\nmasz zamiar s\u0142u\u017cy\u0107 Panu, przygotuj sw\u0105 dusz\u0119 na do\u015bwiadczenie\u201c (\u03a4\u03ad\u03ba\u03bd\u03bf\u03bd, \u03b5\u1f30\n\u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03ad\u03c1\u03c7\u1fc3 \u03b4\u03bf\u03c5\u03bb\u03b5\u03cd\u03b5\u03b9\u03bd \u03ba\u03c5\u03c1\u03af\u1ff3, \u1f11\u03c4\u03bf\u03af\u03bc\u03b1\u03c3\u03bf\u03bd \u03c4\u1f74\u03bd \u03c8\u03c5\u03c7\u03ae\u03bd \u03c3\u03bf\u03c5 \u03b5\u1f30\u03c2 \u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03c3\u03bc\u03cc\u03bd<\/em>). Wolter s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce wielokrotnie dyskutowane pytanie, czy B\u00f3g sam\nkusi, czy raczej tylko konfrontuje wierz\u0105cych z pokus\u0105 , mija si\u0119 z intencj\u0105\npro\u015bby i jej teologicznymi za\u0142o\u017ceniami.<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> Wolter, Lukasevangelium \u2026<\/em>, s. 178.<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> Szczeg\u00f3\u0142owo o tym zob.: Jeffrey B. Gibson, The\nTemptations of Jesus in Early Christianity<\/em>, Sheffield 1995, s. 25\u2013118.<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> Zob.: Wolter, Lukasevangelium <\/em>\u2026, s. 179; Ulrich\nLuz, Das Evangelium nach Matth\u00e4us<\/em>, D\u00fcsseldorf, Z\u00fcrich 2002, s. 221.<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> Zob.: Gibson, Temptation\u2026,<\/em>\ns. 62: \u201dthe \u1f14\u03c1\u03b7\u03bc\u03bf\u03c2<\/em> in which Jesus experiences temptation is not just any\n<\/em>wilderness. It is the <\/em>wilderness, the scene of Israel\u2019s post-Exodus\nwanderings.\u201d<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> J\u0119zykowo wystawienie Jezusa\nna pr\u00f3b\u0119 jako coniugatio periphrastica<\/em>\nnale\u017cy do 40-dniowego pobytu na pustyni (\u03ba\u03b1\u1f76 \u1f26\u03bd\u2026 \u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u03b1\u03b6\u03cc\u03bc\u03b5\u03bd\u03bf\u03c2\u2026).<\/p>\n\n\n\n [10]<\/a> Zob. tylko: Rdz 22, 1; 1 Mch\n2, 52; Syr 4, 17; 44, 20; Hbr 11, 17.<\/p>\n\n\n\n [11]<\/a> Szczeg\u00f3\u0142owo o tym: Gibson, Temptations\n<\/em>\u2026, s. 119\u2013237, jak i s. 256\u2013317; Hermann, Versuchung <\/em>\u2026, s. 173\u2013199.<\/p>\n\n\n\n [12]<\/a> Wolter, Lukasevangelium<\/em>\u2026, s. 178.<\/p>\n\n\n\n [13]<\/a> Hans-Christian Kammler, Sohn Gottes und Kreuz. Die\nVersuchungsgeschichte Mt 4, 1\u201311 im Kontext des Matth\u00e4usevangeliums<\/em>, \u201eZThK\u201c\n100 (2003), s. 163\u2013186, tutaj s.170.<\/p>\n\n\n\n [14]<\/a> Zob.: Wolter, Lukasevangelium<\/em> \u2026, s. 181.<\/p>\n\n\n\n [15]<\/a> Bardzo trafnie: Kammler, Sohn Gottes <\/em>\u2026, s. 182.<\/p>\n\n\n\n [16]<\/a> Konradt, Evangelium nach Matth\u00e4us <\/em>\u2026, s. 56.<\/p>\n\n\n\n [17]<\/a> Kammler, Sohn Gottes <\/em>\u2026, s. 184.<\/p>\n\n\n\n [18]<\/a> Do sceny Marka, zob.: Herrmann, Versuchung <\/em>\u2026,\ns. 200\u2013215.<\/p>\n\n\n\n [19]<\/a> John E. McKinley, Tempted for us. <\/em>Theological Models and the Practical Relevance of\nChrist\u2019s Impeccability and Temptation<\/em>, Milton Keynes 2009, s. 27.<\/p>\n\n\n\n [20]<\/a> Zob.: Wolter, Lukasevangelium\n<\/em>\u2026, s. 171.<\/p>\n\n\n\n [21]<\/a> Walter Schmithals, Das\nEvangelium nach Markus<\/em>, G\u00fctersloh 1986, s. 636.<\/p>\n\n\n\n [22]<\/a> Tam\u017ce, s. 641.<\/p>\n\n\n\n [23]<\/a> Zob.: Michael Theobald, Das Evangelium nach\nJohannes<\/em>, Regensburg 2009, s. 794\u2013797 oraz s. 806\u2013809.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n