Wanda BAJOR, Geneza i misja uniwersytetu . . . 5<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uniwersytet jest wytworem kultury \u015bredniowiecznej. Powstanie tej niezwyk\u0142ej instytucji by\u0142o poprzedzone w wielu krajach utworzeniem \u015brodowiska naukowego i edukacyjnego, od samego pocz\u0105tku organizowanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Stopniowy rozw\u00f3j cywilizacyjno-kulturowy doprowadzi\u0142 do powstania nowych struktur spo\u0142ecznych, w tym cech\u00f3w (np. rzemie\u015blniczych), kt\u00f3re organizowa\u0142y \u017cycie zawodowe mieszczan. Cechy sta\u0142y si\u0119 wzorem i zawi\u0105zkiem pierwszych spo\u0142eczno\u015bci uniwersyteckich; spora liczba spo\u0142eczno\u015bci szk\u00f3\u0142 po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119, aby broni\u0107 swoich interes\u00f3w, zar\u00f3wno wobec w\u0142adz miejskich jak i ko\u015bcielnych. Te spo\u0142eczno\u015bci nazywa\u0142y si\u0119 universitas magistrorum et scholarium<\/em>, kt\u00f3rych struktura okrzep\u0142a w XIII w. Szczeg\u00f3lne miejsce w\u015br\u00f3d uniwersytet\u00f3w zajmuje Uniwersytet Paryski. W tym mie\u015bcie najbujniej rozkwita\u0142 korporacjonizm, tak\u017ce w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w i nauczycieli. Z czasem uniwersytety rozwin\u0119\u0142y bogate \u017cycie intelektualne i sta\u0142y si\u0119 znacz\u0105cym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na \u017cycie ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw, b\u0119d\u0105c swego rodzaju trzeci\u0105 w\u0142adz\u0105, obok w\u0142adzy ko\u015bcielnej i \u015bwieckiej. Uniwersytety wnios\u0142y najwi\u0119ksze i najtrwalsze warto\u015bci w historii my\u015bli ludzkiej, b\u0119d\u0105c instytucj\u0105 kszta\u0142cenia wy\u017cszego, opart\u0105 na autonomii rozumu, o\u015bwieconego i wzbogaconego prawdami wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. Klasyczny paradygmat uniwersytetu, ukszta\u0142towany w \u015bredniowieczu, kt\u00f3rego korzenie si\u0119gaj\u0105 kultury grecko-rzymskiej, wzbogaconej chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 rzeczywisto\u015bci, przetrwa\u0142y do dzi\u015b w wielu uniwersytetach, zw\u0142aszcza katolickich.<\/p>\n\n\n\n Summary<\/strong><\/p>\n\n\n\n University was a product, creation of medieval culture. This extraordinary institution was preceded by several centuries of creation of scientific and educational life organized from its very beginning by the Church. Gradual civilizational-cultural development led to the number of factors which in XIII century allowed development of cities and new social structures. One of the factors was, that guilds organized professional life of townspeople. They became an example and an anlage of the first university communities. A numerous school community, which in XII century represented a high level of education, joined in a fashion of guilds in order to defend their interest against both urban and church authorities. Those communities were called universitas magistrorum et scholarium. <\/em>They had in common love for science and passion for searching the truth. The former resulted with the University of Paris, which in turn became an example for other emerging universities.<\/p>\n\n\n\n Over time universities developed rich intellectual life and became a significant factor influencing life of whole societies. They became the third power together with power of the Church and the imperial one. It became a new kind of institution of higher education, based on autonomic thinking of natural human reason enlightened and enriched with everlasting truths of the Christian faith. Universities brought the greatest and the most durable values in the history of human thought. The classical paradigm of university created in the Middle Ages, with its roots reaching to the Greek-Roman culture and Christian vision of reality has lasted till today in some universities, especially the Catholic ones. An essence of the paradigm remains unchanged, namely an intellectual education and moral formation of students together with scientific research.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Ks. Helmut SOBECZKO, Przemiany modelu uniwersytetu w historii . . . 22<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Istnienie europejskich uniwersytet\u00f3w si\u0119ga prze\u0142omu X i XI wieku. Na przestrzeni ca\u0142ego tysi\u0105clecia dziej\u00f3w ich model dzia\u0142ania ulega\u0142 wi\u0119kszym lub mniejszym zmianom. O\u017cywiona dyskusja nad funkcjonowaniem i rol\u0105 uniwersytet\u00f3w trwa r\u00f3wnie\u017c w naszych czasach. W zmieniaj\u0105cych si\u0119 modelach usi\u0142owano zawsze zabezpieczy\u0107 autonomi\u0119 uczelni i wolno\u015b\u0107 w badaniach naukowych oraz w pracy dydaktycznej ze studentami.<\/p>\n\n\n\n Celem lepszego rozumienia roli i znaczenia uniwersytet\u00f3w Autor omawia najpierw kontekst powstawania uniwersytet\u00f3w (1), a nast\u0119pnie prezentuje pierwsze uniwersytety \u015bredniowieczne w Bolonii, Pary\u017cu i Oksfordzie (2), wskazuje tak\u017ce na g\u0142\u00f3wne etapy rozwoju uniwersytet\u00f3w do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych (3), ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem humanistycznego modelu W Wilhelma von Humboldta (+1835), kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 na tyle przydatny i inspiruj\u0105cy, \u017ce zosta\u0142 wprowadzony w zr\u00f3\u017cnicowanych wariantach niemal na ca\u0142ym \u015bwiecie (4).<\/p>\n\n\n\n Summary<\/strong><\/p>\n\n\n\n The existence of European universities stretches back to the turn of the 10th and the 11th centuries. For over the thousand years of history their model of activity has undergone major or minor changes. Vivid discussion on the functioning and role of universities has taken place up to date. In the changing models, the prime aim has always been to secure the university\u2019s autonomy and freedom of scientific research as well as of didactic work with students.<\/p>\n\n\n\n In order to illuminate the role and importance of universities, the Author discusses initially the context of the universities\u2019 origin (1) and then presents the first medieval universities in Bologna, Paris and Oxford (2). He also depicts the major stages of the development of universities up till now (3), with a special consideration of the humanistic model of Wilhelm von Humboldt (+1835), which proved to be so useful and inspiring that it was introduced, in different variants, almost worldwide (4).<\/p>\n\n\n\n Ks. Pawe\u0142 G\u00d3RALCZYK SAC, Misja uniwersytetu wobec osoby ludzkiej . . . 40<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cel uniwersytetu \u2013 cel wiedzy naukowej nie zawiera si\u0119 w niej samej, gdy\u017c pozostaje ona w s\u0142u\u017cbie cz\u0142owieka: cz\u0142owieka-osoby i ca\u0142ej ludzko\u015bci, cz\u0142owieka pojmowanego jako rodzaj ludzki, odznaczaj\u0105cy si\u0119 cech\u0105 jemu tylko w\u0142a\u015bciw\u0105: obecno\u015bci\u0105 ducha 0 wiedzy, \u015bwiadomo\u015bci i woli \u2013 oraz zdolno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania \u015bwiadomego i wolnego. Nauka nie mo\u017ce twierdzi\u0107 ani s\u0105dzi\u0107 o sobie, \u017ce jest neutralna wobec cz\u0142owieka: jest bowiem darem pochodz\u0105cym z Wysoka i zarazem zdobycz\u0105 niestrudzonego ducha, kt\u00f3ry poszukuje i znajduje, wyja\u015bnia i porz\u0105dkuje. Nauka prowadzi do wyzwolenia i wywy\u017cszenia cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Summary<\/strong><\/p>\n\n\n\n The goal of a university \u2013 the aim of scientific knowledge \u2013 is not self-contained, because it remains at the service of man: man as a person and the entire humanity, men conceived as mankind, with a feature proper only to them: the presence of the spirit of knowledge, conscience, and will as well as the ability to act knowingly and freely. Science cannot claim or opine of itself that it is neutral with respect to man: for it is a gift bestowed from Above and also an achievement of a tireless spirit which seeks and finds, explains and orders. Science leads to the liberation and exaltation of man.<\/p>\n\n\n\n Ks. Czes\u0142aw RYCHLICKI, Misja i pos\u0142uga uniwersytetu katolickiego. . . 53<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na bazie tre\u015bci przekazanej g\u0142\u00f3wnie w Konstytucji Apostolskiej Jana Paw\u0142a II o Uniwersytetach Katolickich Ex corde Ecclesiae,<\/em> uwaga artyku\u0142u zosta\u0142a skierowana na Misj\u0119 i pos\u0142ug\u0119 Uniwersytetu Katolickiego<\/em>, odpowiednio do przekazu tam zawartego: Podstawow\u0105 misj\u0105 uniwersytetu jest nieustanne poszukiwanie prawdy poprzez badania naukowe, przechowywanie i przekazywanie wiedzy dla dobra spo\u0142ecze\u0144stwa. Uniwersytet katolicki uczestniczy w tej misji w spos\u00f3b zgodny ze swym szczeg\u00f3lnym charakterem i swymi celami<\/em> (n. 30). Jak m\u00f3wi wspomniany tekst, Uniwersytet katolicki realizuje swoj\u0105 misj\u0119 w Ko\u015bciele i dla Ko\u015bcio\u0142a zorientowanego na pos\u0142ugiwanie Spo\u0142ecze\u0144stwu. Istotnymi problemami jego aktywno\u015bci s\u0105: nowa ewangelizacja, dialog kulturowy, s\u0142u\u017cba wobec prawdy i utrwalanie warto\u015bci powszechnych.<\/p>\n\n\n\n W ramach w\u0142a\u015bciwych sobie kompetencji Uniwersytet katolicki, podobnie jak ka\u017cdy inny Uniwersytet, staje si\u0119 skutecznym narz\u0119dziem rozwoju kulturalnego zar\u00f3wno konkretnej jednostki jak i spo\u0142ecze\u0144stwa. Prowadzone przez niego badania naukowe obejmuj\u0105 studium wielu wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w, jak: godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej, warto\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego, promocja sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, godno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, itd. U podstaw naukowych bada\u0144 uniwersyteckich le\u017cy analiza korzeni i bezpo\u015brednich przyczyn powa\u017cnych problem\u00f3w naszej epoki, przy odwo\u0142aniu si\u0119 do ich wymiaru etycznego i religijnego. W ten spos\u00f3b realizuj\u0105c sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 misj\u0119 Uniwersytet katolicki oferuje sw\u00f3j wk\u0142ad w rozw\u00f3j kultury osoby indywidualnej i kultury \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n W formacji uniwersyteckiej powa\u017cn\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia tak\u017ce duszpasterstwo akademickie.<\/em> Jego celem jest integrowanie \u017cycia z wiar\u0105 przy respektowaniu zasad religijnych i moralnych. Temu celowi powinien s\u0142u\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c czynny udzia\u0142 w sakramentach, zw\u0142aszcza w sakramencie Eucharystii, kt\u00f3ra jest szczytem wsp\u00f3lnotowego \u017cycia kultycznego.<\/p>\n\n\n\n Riassunto<\/strong><\/p>\n\n\n\n In accordo collaCostituzione Apostolica di Giovanni Paolo II sulle Universita’ cattoliche Ex corde Ecclesiae<\/em><\/strong>,l\u2019articolo presentato tratta della \u201cMissione di servizio dell’Universit\u00e0 Cattolica\u201d, come scrive il Papa: La missione fondamentale di un’Universit\u00e0 \u00e8 la continua indagine della verit\u00e0 mediante la ricerca, la conservazione e la comunicazione del sapere per il bene della societ\u00e0. A questa missione l’Universit\u00e0 cattolica partecipa con l’apporto delle sue specifiche caratteristiche e finalit\u00e0 <\/em>(n. 30).<\/p>\n\n\n\n Come dice il testo sopraddetto, l\u2019Universita’ cattolica svolge la sua missione nella Chiesa in servizio alla Societ\u00e0. I punti nevralgici della sua attivit\u00e0 sono: la nuova evangelizzazione, il dialogo culturale, il servizio alla verit\u00e0 e il consolidamento dei valori comuni.<\/p>\n\n\n\n Nell’ambito della sua propria competenza l’Universit\u00e0 cattolica, come tutte le altre Universit\u00e0, diventa lo strumento efficace di progresso culturale sia per le persone concrete, che per la societ\u00e0. Le sue attivit\u00e0 di ricerca includeranno lo studio dei vasti problemi contemporanei, quali la dignit\u00e0 della persona, il valore della vita umana, la promozione della giustizia comune, la dignit\u00e0 del matrimonio e della famiglia, ecc. Sullo sfondo della ricerca universitaria sta lo studio delle radici e delle cause dei gravi problemi del nostro tempo, richiamando speciale attenzione alle loro dimensioni etiche e religiose. Cos\u00ec svolgendo la propria missione, l\u2019Universit\u00e0 cattolica offre il suo contributo alla cultura dell\u2019individuo ed alla cultura mondiale.<\/p>\n\n\n\n Nella formazione degli universitari un ruolo importante compie anche la pastorale universitaria.<\/em> Lo scopo di questa attivit\u00e0 \u00e8 integrare la vita con la fede con i principi religiosi e morali. A ci\u00f2 serve anche la partecipazione ai sacramenti, specialmente al sacramento dell\u2019Eucaristia.<\/p>\n\n\n\n Ks. Jerzy SZYMIK, S\u0142u\u017cba zwiastowaniu zbawienia . . . 76<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pytanie o zadania teologii na wsp\u00f3\u0142czesnym uniwersytecie to w istocie pytanie o poznawcz\u0105 rol\u0119 wiary, wzajemn\u0105 relacj\u0119 wiary i rozumu oraz kulturowe, spo\u0142eczne i egzystencjalne skutki przyj\u0119cia b\u0105d\u017a wykluczenia wiary w procesie poznawczym (naukowym). Problematyce tej \u2013 jako szczeg\u00f3lnie aktualnej i wa\u017cnej dla wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji \u2013 wiele uwagi po\u015bwi\u0119ca w swoich publikacjach i nauczaniu J. Ratzinger\/Benedykt XVI. Obecny papie\u017c uczy, \u017ce wiara uwalnia rozum (czyni niezale\u017cnym, niezideologizowanym), otwiera go na prawd\u0119, kt\u00f3rej poznanie jest naczelnym celem wszelkiej aktywno\u015bci naukowej. Teologia jako scientia sui generis<\/em> (Nossol) ma potencja\u0142, by nadawa\u0107 dzia\u0142aniom poznawczym charakter relacyjny i holistyczny, a tym sprawia\u0107, \u017ce maj\u0105 one sens wykraczaj\u0105cy poza dora\u017an\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107. Uprawiana w dialogu z innymi naukami i wierna Ko\u015bcio\u0142owi teologia s\u0142u\u017cy rozwojowi \u015bwiata i cz\u0142owieka w najg\u0142\u0119bszym rozumieniu tego s\u0142owa \u2013 prowadzi ku zbawieniu, spe\u0142nieniu w Bogu samym.<\/p>\n\n\n\n Le r\u00e9sum\u00e9<\/strong><\/p>\n\n\n\n La question de la t\u00e2che de la th\u00e9ologie dans l\u2019universit\u00e9 contemporaine, c\u2019est au fond la question du r\u00f4le cognitif de la foi, de la relation mutuelle de la foi et de l’intelligence, la question des effets culturels, sociaux et existentiels soit de l’acceptation soit de l\u2019exclusion de la foi dans le processus cognitif (scientifique). J. Ratzinger\/Beno\u00eet XVI consacre \u00e0 ces probl\u00e8mes \u2013 en tant que particuli\u00e8rement actuels et importants pour la civilisation contemporaine \u2212 beaucoup d’attention dans ses publications et dans son enseignement. Le pape enseigne que la foi lib\u00e8re l’intelligence (la fait ind\u00e9pendante et non id\u00e9ologis\u00e9e) et l\u2019ouvre \u00e0 la v\u00e9rit\u00e9, dont la connaissance est le but de toute activit\u00e9 scientifique. La th\u00e9ologie \u00e0 titre de scientia sui generis <\/em>(Nossol) a la puissance d\u2019accorder aux actions cognitives le caract\u00e8re relationnel et holistique, et faire par cela qu’ils aient un sens d\u00e9passant l\u2019utilit\u00e9 provisoire. La th\u00e9ologie, cultiv\u00e9e dans le dialogue avec les autres sciences et fid\u00e8le \u00e0 l’\u00c9glise, sert au d\u00e9veloppement du monde et de l’homme dans la compr\u00e9hension la plus profonde de la parole \u2212 elle conduit au salut, \u00e0 l’accomplissement en Dieu seul.<\/p>\n\n\n\n Ks. Stanis\u0142aw URBA\u0143SKI, Idea uniwersytetu w my\u015bli Jana Paw\u0142a II . . . 96<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ogrom wypowiedzi Jana Paw\u0142a II wskazuje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 postrzega istniej\u0105ce problemy w skali globalnej. Rozwi\u0105zanie ich dostrzega przy wsp\u00f3\u0142udziale \u015brodowisk akademickich, poniewa\u017c uniwersytety ukierunkowuj\u0105 m\u0142odych ludzi w odpowiednim \u015bwiecie warto\u015bci i postaw moralnych. St\u0105d te\u017c absolwenci uniwersytet\u00f3w s\u0105 w spos\u00f3b naturalny predysponowani do podj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za kszta\u0142t \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n Albowiem wykszta\u0142cenie, kt\u00f3re ogarnia i o\u015bwieca wszystkie wymia\u00adry ludzkiego \u017cycia, mo\u017ce wyprowadzi\u0107 ludzi z ignorancji i pom\u00f3c w wydobyciu si\u0119 z letargu, b\u0119d\u0105cego wynikiem frustracji czy te\u017c braku sposobno\u015bci i bod\u017ac\u00f3w do udzia\u0142u w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Jedynie taki klimat kulturalny, jaki mo\u017ce stworzy\u0107 uniwersytet, pozwoli swoim uczestnikom i odbiorcom stara\u0107 si\u0119 \u201ebardziej by\u0107” ani\u017celi \u201emie\u0107” i jest w stanie pom\u00f3c ka\u017cdemu w znalezieniu nale\u017cnego miejsca w spo\u0142ecze\u0144stwie, a tym samym skutecznie realizowa\u0107 swoj\u0105 niezast\u0105pion\u0105 i nietykaln\u0105 godno\u015b\u0107[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Aby uniwersytety, zw\u0142aszcza katolickie, mog\u0142y spe\u0142ni\u0107 swoje zadania, musz\u0105 one, opr\u00f3cz przekazywania wiedzy, spe\u0142nia\u0107 misj\u0119 ewangelizacyjn\u0105. M\u00f3wi o tym Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. \u201eWychowankowie powinni by\u0107 kszta\u0142towani na ludzi naprawd\u0119 odznaczaj\u0105cych si\u0119 wiedz\u0105, przygotowanych do pe\u0142nienia powa\u017cnych obowi\u0105zk\u00f3w spo\u0142ecznych, oraz na \u015bwiadk\u00f3w wiary w \u015bwiecie” (DWCH 10). Ko\u015bci\u00f3\u0142 zdaje sobie doskonale spraw\u0119 z tego, \u017ce \u201elos spo\u0142ecze\u0144stwa i samego Ko\u015bcio\u0142a wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z rozwojem m\u0142odzie\u017cy odbywaj\u0105cej studia wy\u017csze”[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Summary<\/strong><\/p>\n\n\n\n Universities have played a prominent role in the development of man and his civilisation. They were thoroughly discussed in the teachings of John Paul II. In his works there is a very systematic reflection and analysis of this subject. What emerges is an image that emphasizes the meaning of pursuing the truth, the development and forming of culture, their role in human spiritual growth, creating a creative society and their influence on the shape of societies.<\/p>\n\n\n\n Man by nature is directed toward pursuing the truth which is infinite. John Paul II, who was strongly connected with academic centres and universities, presents the truth as a foundation on which a community Universitas of professors and students is formed and developed. Only the truth has an anthropogenic character in the fullest sense of this word, since it refers to its fullness in the person of Jesus Christ. Faith and reason are two tools that allow people to pursue the truth and thus properly shape their humanity.<\/p>\n\n\n\n This it the way in which human culture can develop. This culture has a two \u2013 stage character \u2013 it is the result of human development and at the same time it leads to his development. It affects the shape of life and promotes a hierarchy of values. Here a great contribution of the Church and the Church\u2019s Universities based on an universalist christocentric humanism should be noted.<\/p>\n\n\n\n The role of the University, according to John Paul II, is not only the transfer of knowledge and preparing people to build a technocratic world. Man is in the centre, so they have a forming character. Formation in the truth and to the truth is the way of spiritual growth towards the fullness of humanity, which finds its best image in Jesus Christ.<\/p>\n\n\n\n The pursuit of development based on the truth creates communities. The University is a community of people which reveals a human ability to go beyond themselves toward others. The pillars of the community are the truth, faith and charity.<\/p>\n\n\n\n Universities as creative environments have their primary objective, which is human development. However, as John Paul II noticed, they have to be open to the social dimension. The Church and Universities have a common goal, which is to build the Kingdom of God. In this way society is becoming truly human. All achievements of human thoughts are subordinate to the supernatural vision.<\/p>\n\n\n\n The teachings of John Paul II on the relations among the Church, the University, man and society is very valuable and deserves constant reflection. In this way Universities have an opportunity to maintain their identity against contemporary challenges.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Tam\u017ce, s. 270.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n Ks. Stanis\u0142aw JANECZEK, Wsp\u00f3\u0142czesna reforma nauki <\/strong>i szkolnictwa wy\u017cszego w perspektywie historycznej . . . 116<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Artyku\u0142 dotyczy wsp\u00f3\u0142czesnych reform nauki i szkolnictwa wy\u017cszego, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 zasadom polityki nauki Unii Europejskiej, wyra\u017conym w tzw. Procesie Bolo\u0144skim, wybi\u00f3rczo wykorzystuj\u0105cym wzory ameryka\u0144skie. S\u0105 one kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0105, kt\u00f3r\u0105 podj\u0119to w nowo\u017cytnej kulturze, aby podporz\u0105dkowa\u0107 nauk\u0119 ekonomii i polityce. Takie pr\u00f3by mia\u0142y ju\u017c miejsce w Europie w okresie O\u015bwiecenia, kiedy w\u0142adze pa\u0144stwowe, staj\u0105c si\u0119 coraz bardziej wp\u0142ywowe, przejmowa\u0142y kontrol\u0119 nad uniwersytetami. Zasadniczym elementem wsp\u00f3\u0142czesnych reform jest idea stworzenia mechanizm\u00f3w racjonalnego finansowania nauki i szkolnictwa wy\u017cszego, opartego na wymiernych efektach uniwersyteckich bada\u0144 i pracy dydaktycznej. Tego typu podej\u015bcie \u2013 przedstawione w niniejszym artykule w odniesieniu do o\u015bwieceniowych reform we Francji, w krajach niemieckich i w monarchii Habsburg\u00f3w \u2013 przyczynia\u0142o si\u0119 do deterioryzacji szkolnictwa wy\u017cszego, zw\u0142aszcza nauk humanistycznych. Wsp\u00f3\u0142czesne \u015brodowiska naukowe cz\u0119sto opieraj\u0105 si\u0119 takim pr\u00f3bom, broni\u0105c autonomii uniwersytet\u00f3w i trzymaj\u0105c si\u0119 klasycznego idea\u0142u nauki, wed\u0142ug kt\u00f3rego podstawowym wymogiem bada\u0144 i zasadniczym celem instytucji nauki i szkolnictwa wy\u017cszego jest prawda.<\/p>\n\n\n\n Summary<\/strong><\/p>\n\n\n\n This paper shows contemporary attempts at a reform of the way science and higher education function; these attempts correspond with the principles of the science policy of the European Union as they are articulated in the so-called Bologna Process. It treats them as a further attempt in the history of modern culture to subordinate science to the economy and politics. This attempt was manifested especially in the period of the Enlightenment, when the state authorities, becoming more and more important, had taken control of universities. The fundamental element of contemporary reforms is the idea to create mechanisms of rational financing of science and higher education, based on measurable effects of university research and didactic work. This attitude in the history of European higher education, discussed in this paper in reference to enlightenment reforms as instanced by France, the German countries and Habsburg monarchy, often undermined higher education, especially the Humanities, and sought to subordinate it to the needs of the economy. Contemporary learned milieus also frequently resist such attempts; such milieus maintain the classical ideal of science in which the truth is the basic requirement of research and the fundamental objective of scientific institutions and higher education, and emphasize the role of basic research and autonomy of a classically-oriented university.<\/p>\n\n\n\n Mgr Brian E. FERME, From cathedral schools to <\/strong>studia generalia: Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Autor prezentuje historyczny kontekst powstania uniwersytet\u00f3w na prze\u0142omie XII i XIII wieku, podkre\u015blaj\u0105c ich zwi\u0105zek z edukacyjnym fenomenem szk\u00f3\u0142 katedralnych, kt\u00f3re nie tylko przekazywa\u0142y dziedzictwo intelektualne, ale te\u017c k\u0142ad\u0142y nacisk na rozw\u00f3j osobowy. Zwrot \u201erenesans XII wieku\u201d trafnie okre\u015bla rozkwit nowych metod, trend\u00f3w i tre\u015bci, kt\u00f3re \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci \u2013 doprowadzi\u0142y do przemiany systemu kszta\u0142cenia w szko\u0142ach i, w konsekwencji, do za\u0142o\u017cenia uniwersytet\u00f3w, pierwotnie nazywanych studia generali<\/em>a. Niekt\u00f3re z nich cieszy\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 s\u0142aw\u0105 lub reputacj\u0105, dzi\u0119ki czemu przyci\u0105ga\u0142y wi\u0119cej student\u00f3w i mistrz\u00f3w ni\u017c inne szko\u0142y. Trudno przeceni\u0107 rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a w powstawaniu centr\u00f3w nauki; papie\u017ce szybko uznali znaczenie nowych instytucji i wspierali ich powstawanie i rozw\u00f3j odpowiednimi aktami prawnymi.<\/p>\n\n\n\n Thomas S\u00d6DING, \u201eWenn ich schwach bin, bin ich stark\u201d (2Kor 12,10). Ein exegetischer Kommentar zum R\u00fccktritt <\/strong>von Papst Benedikt XVI . . . 154<\/strong><\/p>\n\n\n\n Streszczenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201eIlekro\u0107 nie domagam, tylekro\u0107 jestem mocny\u201c (2Kor 12, 10) \u2013 od tego tekstu wychodzi Autor, czyni\u0105c egzegetyczny komentarz do abdykacji pap. Benedykta XVI. Zauwa\u017ca, \u017ce Papie\u017c jest nie tylko nast\u0119pc\u0105 \u015bw. Piotra lecz r\u00f3wnie\u017c w pewnej mierze \u015bw. Paw\u0142a. Piotr to cz\u0142owiek kluczy reprezentuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 w Ko\u015bciele. Pawe\u0142 natomiast to cz\u0142owiek ksi\u0119gi i miecza, kt\u00f3rego zadaniem jest przekazywa\u0107 s\u0142owo, krytykowa\u0107 i dawa\u0107 jego zrozumienie, sta\u0107 za prawd\u0105 Ewangelii i wolno\u015bci\u0105 wiary, ukazywa\u0107 mistyk\u0119 Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci i sakrament zbawienia.<\/p>\n\n\n\n Benedykt XVI widzia\u0142 swoje papiestwo jako pe\u0142nienie pauli\u0144skiego urz\u0119du, a zatem przede wszystkim nauczanie ludu Bo\u017cego. By\u0142 jednym z niewielu papie\u017cy, kt\u00f3ry tak bardzo umi\u0142owa\u0142 Pismo \u015awi\u0119te, kt\u00f3ry tak wspania\u0142e g\u0142osi\u0142 kazania, i kt\u00f3ry \u2013 podczas trwania pontyfikatu \u2013 napisa\u0142 dzia\u0142a teologiczne. Najwa\u017cniejszym zagadnieniem jego nauczania by\u0142a wiara i dlatego dla Ko\u015bcio\u0142a jest czym\u015b tragicznym i jednocze\u015bnie szans\u0105 jego wycofanie si\u0119 w roku wiary, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142. Chrze\u015bcija\u0144stwo jest bowiem religi\u0105 wiary. Wiara za\u015b wyznawana jest nie tylko ustami, lecz przede wszystkim sercem, co rodzi konsekwencje w codziennym \u017cyciu, zw\u0142aszcza w realizacji mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Dla \u015bw. Paw\u0142a wiara m.in. by\u0142a \u201eskandalem krzy\u017ca\u201d i nie pr\u00f3buje tego ukrywa\u0107. To jego nauczanie wiary pozwala zrozumie\u0107 abdykacj\u0119 Benedykta XVI. Papie\u017c dobrze wie, \u017ce fundamentem Ko\u015bcio\u0142a jest Jezus z Nazaretu, o kt\u00f3rym pisa\u0142 i naucza\u0142, dlatego ust\u0105pi\u0142, gdy uzna\u0142, \u017ce nie jest ju\u017c wi\u0119cej w stanie dalej w ten spos\u00f3b pos\u0142ugiwa\u0107. Pos\u0142ugiwanie papie\u017ca jest bowiem pos\u0142ugiwaniem wiary w Ko\u015bciele. Jego s\u0142u\u017cba ma pomaga\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi kroczy\u0107 poprzez czas. Wobec tego swoim odej\u015bciem otwiera drog\u0119 swojemu nast\u0119pcy w pos\u0142ugiwaniu wiary. Jakie konsekwencje b\u0119dzie mia\u0142o jego odej\u015bcie oka\u017ce si\u0119 dopiero po wyborze jego nast\u0119pcy.<\/p>\n\n\n\n Papie\u017c Benedykt XVI uzna\u0142 swoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 i w tym okaza\u0142 si\u0119 mocny. Jan Pawe\u0142 II swoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 prze\u017cywa\u0142 ciele\u015bnie i w tym okaza\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie mocny. Benedykt XVI nie jest jednak cz\u0142owiekiem wielkich gest\u00f3w, lecz raczej cz\u0142owiekiem cichego s\u0142owa, dlatego jego odej\u015bcie \u2013 oznajmione po \u0142acinie cichym g\u0142osem \u2013 by\u0142o inspirowane nauczaniem \u015bw. Paw\u0142a.<\/p>\n\n\n\n <<wstecz<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nr 182 Wanda BAJOR, Geneza i misja uniwersytetu . . . 5 Streszczenie Uniwersytet jest wytworem kultury \u015bredniowiecznej. Powstanie tej niezwyk\u0142ej instytucji by\u0142o poprzedzone w wielu krajach utworzeniem \u015brodowiska naukowego i edukacyjnego, od samego pocz\u0105tku organizowanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Stopniowy rozw\u00f3j cywilizacyjno-kulturowy doprowadzi\u0142 do powstania nowych struktur spo\u0142ecznych, w tym cech\u00f3w (np. rzemie\u015blniczych), kt\u00f3re organizowa\u0142y \u017cycie … Czytaj dalej Idea Uniwersytetu<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105"}],"collection":[{"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=105"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/105\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/communio.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n
<\/em><\/strong>Ex corde ecclesiae \u2013 Introduction <\/em><\/strong>. . . 140<\/strong><\/p>\n\n\n\n