DOI: 10.48224\/COM-209-2020-7<\/p>\n\n\n\n
WPROWADZENIE \/ INTRODUCTION<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ostatnia pro\u015bba\nnawi\u0105zuje raz jeszcze do poprzedniej i nada\u00adje jej kszta\u0142t pozytywny; dlatego\npozostaj\u0105 one w \u015bcis\u0142ym ze sob\u0105 zwi\u0105zku. W przedostatniej pro\u015bbie dominowa\u0142o\n\u201enie\u201d (nie pozosta\u00adwia\u0107 Z\u0142u obszaru przekraczaj\u0105cego nasz\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107), w\nostat\u00adniej natomiast przychodzimy do Ojca z najg\u0142\u0119bsz\u0105 nadziej\u0105 naszej wiary:\n\u201eRatuj nas, wybaw, wyzw\u00f3l!\u201d. W ostatecznym rozrachunku jest to pro\u015bba o\nzbawienie. Od czego chcemy zosta\u0107 wybawieni? W najnowszym przek\u0142adzie Ojcze nasz czytamy: vom B\u00f6sen-, pozosta\u00adje wi\u0119c otwarty problem, czy chodzi o \u201ez\u0142o bezosobowe\u201d [das B\u00f6se], czy o Z\u0142ego [der B\u00f6se]. Jedno jest zreszt\u0105 nieod\u0142\u0105czne od drugie\u00adgo. Widzimy przed sob\u0105 Smoka, o\nkt\u00f3rym m\u00f3wi Apokalipsa (zob. rozdz. 12 i 13). \u201eBesti\u0119 wychodz\u0105c\u0105 z morza\u201d, z\nmrocznych czelu\u00ad\u015bci z\u0142a, Jan wyrazi\u0142 w terminologii zwi\u0105zanej z elementami\npot\u0119gi rzymskiego Imperium. Tym samym w spos\u00f3b bardzo konkretny ukaza\u0142\nzagro\u017cenia, wobec kt\u00f3rych postawieni byli chrze\u015bcijanie tamtych czas\u00f3w:\nmianowicie jako absolutne prawo do cz\u0142owieka, kt\u00f3re by\u0142o konsekwencj\u0105 kultu cesarza,\ni w\u0142adz\u0119 polityczno-militarno-ekonomiczn\u0105 wyniesion\u0105 na szczyty totalitarnej\npot\u0119gi, na\u00addaj\u0105c jej posta\u0107 z\u0142a gro\u017c\u0105cego po\u0142kni\u0119ciem nas. Sz\u0142o to w parze z\nrozk\u0142adem \u0142adu moralnego, b\u0119d\u0105cego nast\u0119pstwem cynicznego sceptycyzmu i\no\u015bwiecenia. W zagro\u017ceniach tych chrze\u015bcijanin epo\u00adki prze\u015bladowa\u0144 wo\u0142a do Pana,\njako jedynej Pot\u0119gi zdolnej go oca\u00adli\u0107: Zbaw nas, wyzw\u00f3l nas od z\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n Nie ma ju\u017c wprawdzie\nrzymskiego Imperium, nie ma jego ideo\u00adlogii, ale jak\u017ce aktualne jest to\nwszystko! Po pierwsze, tak\u017ce dzisiaj istniej\u0105 pot\u0119gi rynku, handlu broni\u0105,\nnarkotykami i lud\u017ami, kt\u00f3re ci\u0105\u017c\u0105 nad \u015bwiatem i bior\u0105 ludzi w okowy, kt\u00f3rym nie\nspos\u00f3b si\u0119 przeciwstawi\u0107. Po drugie, tak\u017ce dzisiaj istnieje ideologia sukcesu i\ndobrobytu, kt\u00f3ra m\u00f3wi nam: B\u00f3g to tylko fikcja, kt\u00f3ra zajmuje nam czas i\npozbawia ch\u0119ci do \u017cycia. Nie przejmuj si\u0119 Nim! Staraj si\u0119 wycisn\u0105\u0107 z \u017cycia, ile\ntylko potrafisz. I te pokusy wydaj\u0105 si\u0119 nie\u00adodparte. Ca\u0142e Ojcze nasz, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ta pro\u015bba, m\u00f3wi\nnam: Straci\u0142e\u015b siebie\nwtedy dopiero, gdy utraci\u0142e\u015b Boga; wtedy dopiero jeste\u015b jeszcze tylko\nprzypadkowym produktem ewolucji. Wtedy \u201eSmok\u201d rzeczywi\u015bcie odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo.\nDop\u00f3ki nie zdo\u0142a wyrwa\u0107 ci Boga, we wszystkich gro\u017c\u0105cych ci nieszcz\u0119\u015bciach\njeste\u015b ci\u0105gle jeszcze g\u00f3r\u0105. Dlatego s\u0142usznie nowy przek\u0142ad m\u00f3wi: wybaw nas od\nz\u0142ego. Nieszcz\u0119\u015bcia mog\u0105 by\u0107 konieczne dla naszego oczyszczenia, z\u0142o natomiast\nniszczy nas. Dlatego z g\u0142\u0119bi naszego serca prosimy, \u017ceby nie odebrano nam\nwiary, kt\u00f3ra pozwala nam widzie\u0107 Boga, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy nas z Chrystusem. Dlatego\nprosimy, \u017ceby\u015bmy z powodu r\u00f3\u017cnych d\u00f3br nie utracili samego Dobra. \u017beby\u015bmy tak\u017ce\ngdy traci\u00admy dobra, nie stracili z oczu Dobra, Boga. \u017beby\u015bmy sami nie zgin\u0119\u00adli.\nWybaw nas od z\u0142ego! We wspania\u0142ych sformu\u0142owaniach wyrazi\u0142 to znowu Cyprian,\nbiskup m\u0119czennik, kt\u00f3ry prze\u017cywa\u0142 sytuacj\u0119 Apokalipsy: \u201eKiedy powiemy \u00abuwolnij\nnas od z\u0142ego\u00bb, nie pozostaje ju\u017c wi\u0119cej, o co mogliby\u015bmy prosi\u0107. Bezpieczni i\ncali stajemy si\u0119 do\u00adpiero w\u00f3wczas, gdy prosimy Boga o obron\u0119 przeciwko z\u0142u\nprzygo\u00adtowanemu przez szatana i \u015bwiat. Kt\u00f3\u017c bowiem mo\u017ce ba\u0107 si\u0119 \u015bwiata, je\u015bli\njego obro\u0144c\u0105 w tym \u015bwiecie jest sam B\u00f3g?\u201d (De dom. or<\/em>., 27, s. 287). Ta\npewno\u015b\u0107 podtrzymywa\u0142a m\u0119czennik\u00f3w i w \u015bwiecie pe\u0142\u00adnym ucisku pozwala\u0142a im \u017cy\u0107 w\nrado\u015bci i poczuciu bezpiecze\u0144stwa; \u201ezbawi\u0142a\u201d ich w g\u0142\u0119bi ich serca i wyzwoli\u0142a\ndo \u017cycia w prawdziwej wolno\u015bci. Jest to ta sama pewno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 tak cudownie\nprzyodzia\u0142 w s\u0142owa \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142: \u201eJe\u017celi B\u00f3g z nami, kt\u00f3\u017c przeciwko nam? (…)\nKt\u00f3\u017c mo\u017ce nas od\u0142\u0105czy\u0107 od mi\u0142o\u015bci Chrystusowej? Utrapienie, ucisk czy\nprze\u015bladowanie, g\u0142\u00f3d czy nago\u015b\u0107, niebezpiecze\u0144stwo czy miecz? (…) We\nwszystkim tym odnosimy pe\u0142ne zwyci\u0119stwo dzi\u0119ki Temu, kt\u00f3ry nas umi\u0142owa\u0142. I\njestem pewien, \u017ce ani \u015bmier\u0107, ani \u017cy\u00adcie, ani anio\u0142owie, ani Zwierzchno\u015bci, ani\nrzeczy tera\u017aniejsze, ani przysz\u0142e, ani Moce, ani co [jest] wysoko, ani co\ng\u0142\u0119boko, ani jakie\u00adkolwiek inne stworzenie nie zdo\u0142a nas od\u0142\u0105czy\u0107 od mi\u0142o\u015bci\nBoga, kt\u00f3ra jest w Chrystusie Jezusie, Panu naszym\u201d (Rz 8,31-39).<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c wraz z t\u0105\nostatni\u0105 pro\u015bb\u0105 wracamy do trzech pierw\u00adszych. Prosz\u0105c o wybawienie nas od mocy\nz\u0142ego, prosimy koniec ko\u0144c\u00f3w o kr\u00f3lestwo Bo\u017ce, o nasze zjednoczenie z wol\u0105\nBo\u017c\u0105, o \u015bwi\u0119cenie Jego imienia. Modl\u0105cy si\u0119 wszystkich czas\u00f3w szerzej jednak\nrozumieli t\u0119 pro\u015bb\u0119. W uciskach tego \u015bwiata prosili Boga o to tak\u017ce, \u017ceby\nodwr\u00f3ci\u0142 od nas nieszcz\u0119\u015bcia gn\u0119bi\u0105ce \u015bwiat i wy\u00adniszczaj\u0105ce nasze \u017cycie. Ten\ntak bardzo ludzki spos\u00f3b obja\u015bniania tej pro\u015bby wszed\u0142 do liturgii: we\nwszystkich liturgiach, z wyj\u0105tkiem bizantyjskiej, ostatnia pro\u015bba jest\nrozszerzana i przyjmuje posta\u0107 osobnej modlitwy, kt\u00f3ra w dawnej rzymskiej\nliturgii brzmia\u0142a nast\u0119puj\u0105co: Wybaw nas, Panie od wszelkiego z\u0142ego,\nprzesz\u0142ego, obecnego i przysz\u0142ego. Za wstawiennictwem… wszystkich \u015bwi\u0119tych\nudzielaj nam pokoju w naszych dniach. Wspom\u00f3\u017c nas w swoim mi\u0142osierdziu, aby\u015bmy\nzawsze byli wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zam\u0119tu…\u201d. Wyczuwamy\nnieszcz\u0119\u015bcia niespokojnych czas\u00f3w, s\u0142yszymy wo\u0142anie o powszechne zbawienie. Ten\n\u201eembolizm\u201d, kt\u00f3ry w liturgiach wzmacnia ostatni\u0105 pro\u015bb\u0119 Ojcze nasz, uka\u00adzuje ludzki wymiar Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Zatem powinni\u015bmy\nprosi\u0107 Pana tak\u017ce o to, \u017ceby \u015bwiat, nas sa\u00admych i wielu cierpi\u0105cych ludzi i\nnarod\u00f3w wyzwoli\u0142 od udr\u0119k, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce \u017cycie staje si\u0119 niemal nie do\nwytrzymania. Mo\u017cemy i powinni\u015bmy to rozszerzenie ostatniej pro\u015bby Ojcze nasz rozumie\u0107 jako nasz rachunek\nsumienia, jako wezwanie do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w prze\u0142amywaniu pot\u0119gi \u201ez\u0142a\u201d. Musimy\njednak przy tym ci\u0105gle mie\u0107 przed oczyma w\u0142a\u015bciw\u0105 hierarchi\u0119 d\u00f3br i zwi\u0105zek\nnieszcz\u0119\u015b\u0107 ze z\u0142em moralnym. Nasza modlitwa nie powinna pozostawa\u0107 na poziomie\nrzeczy powierzchownych. Tak\u017ce w tej interpretacji mod\u00adlitwy Ojcze nasz centralne znaczenie ma \u201ewybawienie\nnas od grze\u00adch\u00f3w . Z\u0142o moralne mamy zawsze uwa\u017ca\u0107 za nasze w\u0142a\u015bciwe nie\u00adszcz\u0119\u015bcie,\ni nigdy nie powinni\u015bmy traci\u0107 z oczu \u017cywego Boga.<\/p>\n\n\n\n