CHRYSTOLOGIA BEZ DOGMATÓW – DOGMAT BEZ CHRYSTOLOGII Adolf von Harnack i Erik Peterson lub dwie antyspekulatywne interpretacje Chrystusa
CHRISTIAN STOLL DOI: 10.48224/COM-232-2025-114 Streszczenie Adolf von Harnack i Erik Peterson są często przedstawiani jako teologiczni przeciwnicy. Chociaż rzeczywiście zajmują różne stanowiska w odniesieniu do Kościoła, dogmatów i Jezusa Chrystusa, bliższe spojrzenieujawnia, że obaj teologowie porzucili chrystologiczne dogmaty starożytnego Kościoła. Harnack zastępuje dogmat chrystologiczny historycznymJezusem i jego historycznym i doświadczalnym „efektem” w historii. Peterson przedstawia eschatologiczny opis Chrystusa, Kościoła i dogmatu,który można nazwać über-historycznym. Obaj teologowie […]
Polityka i teologia na Soborze Nicejskim Obserwacje historyczne Kościoła
MATTHIAS SIMPERL DOI: 10.48224/COM-232-2025-98 Streszczenie Sobór, który odbył się w Nicei w Bitynii, w 325 roku, ma nadal decydujące znaczenie dla wiary i samoświadomości chrześcijan na całym świecie, niezależnie od wyznań. Wynika to przede wszystkim z jego teologicznego dorobku, który znalazł odzwierciedlenie w jego wyznaniu. Niemniejjednak, widoczna współzależność między zebraniem kościelnym a polityką religijną Konstantyna rodzi pytanie, na ile ten teologiczny dorobek jestupolityczniony – i odwrotnie: na ile polityczna interwencja Konstantynaw konflikt […]
ATHANAZY, NICEA I „KONTROWERSJA ARIAŃSKA”
DAVID M. GWYNN DOI: 10.48224/COM-232-2025-83 Streszczenie David M. Gwynn przedstawia historyczną rekonstrukcję roli, jaką Atanazy z Aleksandrii odegrał w definiowaniu doktryny Kościoła w obliczukontrowersji ariańskiej. Według Gwynna istnieje potrzeba oddzielenia historii od zarówno polemicznego opisu ariaństwa, jak i hagiograficznychopisów Atanazego. Chociaż współcześni krytycy kwestionowali hagiograficzne relacje i znaczenie roli Atanazego w kontrowersji, Gwynn twierdzi,że dokładna analiza historycznych relacji ujawnia, że osiągnięcia Atanazego prawdopodobnie przewyższają […]
Celebrowanie pamięci jako ćwiczenie czujności Sobór Nicejski (325) w Kościele prawosławnym
KS. IOAN MOGA DOI: 10.48224/COM-232-2025-69 Streszczenie Esej poświęcony jest sposobowi, w jaki pierwszy sobór ekumeniczny(Nicea 325) jest osadzony w celebracyjnej kulturze pamięci (heortologii)i świecie ikoniczno-narracyjnym (ikonografii) Kościoła prawosławnego. Autor argumentuje między innymi za wprowadzeniem dnia świątecznego Soboru Nicejskiego, który miałby być obchodzony w całym chrześcijaństwie, jako heortologiczny odpowiednik rosnącego etosu synodalnego.Ponadto autor pyta o możliwe znaczenie 1700-letniej rocznicy Nicei dladzisiejszego dyskursu, podkreślając wymagającą […]
Hellenizacja wiary czy wykorzystanie (chrêsis) filozofii w Nicei?
KS. GIULIO MASPERO DOI: 10.48224/COM-232-2025-53 Streszczenie Z okazji 1700 rocznicy Soboru w Nicei pojawia się na nowo pytanie,które głęboko wpłynęło na teologię rozwiniętą w nowożytności: czy Sobór z 325 roku, odwołując się do homoousios, zhellenizował wiarę biblijną, tym samym psując jej czystość? Teza, która na to pytanie odpowiadaafirmatywnie, popierana przez wybitnych badaczy, takich jak Adolf vonHarnack, może być teraz na nowo rozważona w świetle perspektywy, jakądaje ponad stulecie badań w nowym […]
„Współistotny Ojcu” Czy Sobór Nicejski odciął żydowskie korzenie chrześcijaństwa?
JAN HEINER TÜCK DOI: 10.48224/COM-232-2025-32 Streszczenie Czy Sobór Nicejski odciął żydowskie korzenie chrześcijaństwa?Artykuł analizuje kwestię, czy Sobór Nicejski w 325 r. odciął korzeniejudaizmu i przypieczętował rozejście się dróg. Po pierwsze, sobór odrzucił żydowskie obliczenia daty Wielkanocy i zalecił rzymską praktykę dlacałego Kościoła. Po drugie, cesarski zwrot ku chrześcijaństwu, który stałsię jasny wraz z soborem w letniej rezydencji cesarskiej w Nicei, nie miałdobrych konsekwencji dla synagogi. Wreszcie, dogmatyczna definicja soboru, […]
Syn Boży? – 1700 lat od Soboru Nicejskiego
KS. JAROSŁAW M. LIPNIAK DOI: 10.48224/COM-232-2025-7 Streszczenie Historia prowadząca do zwołania Soboru do Nicei jest złożona i budzi wiele kontrowersji. Nie wiemy dokładnie, jakie były przyczyny jego zwołania i jak przebiegało to zgromadzenie biskupów. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie Soboru Nicejskiego w starożytnych źródłach.Chodzi o zbadanie starożytnych relacji i ukazanie, co mówią nam one o wydarzeniach, które miały miejsce w Nicei. Obchodząc 1700. rocznicę Soboru w Nicei i jego Credo, […]
Piękno jako źródło działania ludzkiego w myśli Tomasza z Akwinu
DAVID C. SCHINDLER DOI: 10.48224/COM-231-2025-107 Streszczenie D.C. Schindler proponuje ponowne rozważenie roli piękna w opisiedziałania ludzkiego. Dla Akwinaty każda akcja – nie tylko stworzeń rozumnych, ale wszystkich bytów bez wyjątku – wynika z miłości. W tymkontekście, czyny moralne są określone przez fakt, że miłość, która nimikieruje, wyraża szczególne zdolności intelektu i woli, które wewnętrzniekierują działającego ku byciu w jego zrozumiałości i dobroci. To właśnie zdolności rozumne osoby ludzkiej, w jedności ciała i duszy, […]
Czas, wieczność i wiekuistość w ujęciu św. Tomasza z Akwinu
EWA CHYBIN DOI: 10.48224/COM-231-2025-96 Streszczenie Artykuł analizuje tomaszowe ujęcie relacji między czasem, wiecznością i wiekuistością, odwołując się do Sumy teologicznej (I, q. 10). Przedstawiono rozumienie wieczności jako niezmiennego trwania, różniące sięod propozycji Boecjusza, oraz argumentację, według której Bóg nie tylkoposiada wieczność, lecz jest jej samą istotą. Omówiono także różnice między czasem zależnym od ruchu, wiecznością trwającą „naraz” oraz wiekuistością właściwą bytom duchowym. Całość ukazuje […]
Pięć skutków łaski w teologii Tomasza z Akwinu
KS. JAROSŁAW M. LIPNIAK DOI: 10.48224/COM-231-2025-86 Streszczenie W teologii Tomasza z Akwinu łaska doskonali naturę. Nie niszczy jejlecz podnosi ją do wyższego, nadprzyrodzonego poziomu, uzdalniając domiłości Boga i bliźniego. Akwinata przyjmuje pięć podstawowych skutków, jakich łaska dokonuje w czasie. Są to: uzdrowienie duszy, poruszenie do dobrego działania, skuteczne wykonanie dobrego czynu, wytrwanie w dobrym i osiągnięcie chwały nieba. Z tych podstawowych skutkówłaski Tomasz wyprowadza liczne inne z nich wynikające. Opisane […]